Lifestyle አኗኗር

  • ህፃናትን በበጉዲፈቻ ወደ ውጭ አገር መላክ የሚፈቅደው አንቀጽ ከኢትዮጵያ ቤተሰብ ሕግ እንዲሠረዝ ተወሰነ

                                                            

    የውጭ አገር ጉዲፈቻ የተፈጥሮ ቤተሰብ ፍቅርና እንክብካቤን ሙሉ በሙሉ የማይተካና ከዚህ ቀደም በጉዲፈቻ ወደ ውጭ አገራት የሄዱ ህፃናት ላይ የማንነት ቀውስ በማስከተሉ፣ ይህን አሠራር የሚፈቅደው የሕግ ድንጋጌ ከቤተሰብ ሕጉ እንዲሠረዝ መንግሥት ወሰነ።

    በዚህም መሠረት የቤተሰብ ሕጉ ላይ ማሻሻያ የሚያደርግ ረቂቅ ሕግ ዛሬ ለፓርላማ ቀርቦ ለዝርዝር እይታ ተመርቷል ። የውጭ ጉዲፈቻን በሚፈቅደው ሕግ አማካይነት ተጀምረው በፍርድ ቤት ሂደት ላይ የሚገኙ እንዲቀጥሉ ማሻሻያው ይፈቅዳል።

    በሌላ በኩል የመንግሥት ሠራተኞች አዋጅ የተለያዩ ማሻሻያዎችን አካቶ ለፓርላማ የቀረበ ሲሆን፣ ለእናቶች ከወሊድ በኋላ ይፈቀድ የነበረው የሁለት ወር ዕረፍት ሦስት ወር እንዲሆን፣ በድምሩ እናቶች ለቅድመና ድህረ ወሊድ የአራት ወር እረፍት እንዲያገኙ በረቂቅ ሕጉ ተካቶ ቀርቧል።

    ምንጭ:- ሪፖርተር

    Read more
  • የሰውነት ክብደትን መቀነስ በርካታ ገንዘብ ለመቆጠብ ያግዛል

                                                              

    ከልክ በላይ የሆነ አላስፈላጊ ውፍረት ለመላው ጤንነት ጎጅ መሆኑን የህክምና ባለሙያዎች በተደጋጋሚ ይገልጻሉ።

    ከልክ በላይ መወፈር የልብና ተያያዥ የጤና እክሎች፣ የስኳር በሽታ እና የካንሰር ተጋላጭነትን ይጨምራል።

    ይህ እንዳይሆን ታዲያ ክብደትን መቆጣጠርና ከሰውነት ቁመት ጋር የተመጣጠነ ክብደት ሊኖር እንደሚገባም ያነሳሉ።

    ከዚህ ጋር ተያይዞም በተደረገ ጥናትም ከሰውነት ቁመት ጋር የተመጣጠነ የሰውነት ክብደት መያዝና አላስፈላጊ ውፍረትን መቀነስ በሺዎች የሚቆጠር ዶላርን ለመቆጠብ እንደሚያግዝ ገልጸዋል።

    በአሜሪካ የጆን ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ የሚገኙ ተመራማሪዎች ባደረጉት ጥናት፥ ከልክ በላይ ውፍረትን መቆጣጠር መቻል በአመት ከላይ ለተጠቀሱት በሽታዎች የሚወጣን የህክምና ወጪን በመቆጠብ ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነትም ለማሳደግ እንደሚረዳ ገልጸዋል።

    ተመራማሪዎቹ በጥናታቸው እንደገለጹት በተለይም በ50ዎቹ የእድሜ ክልል የሚገኝ ሰው የሰውነት ክብደቱን መቆጣጠርና መቀነስ ከቻለ በርካታ ገንዘብ መቆጠብ ይችላል።

    አንድ የ50 አመት ሰው ክብደቱ ከሰውነት ቁመቱ ጋር ያለውን ምጣኔ (ባዮ ማስ ኢንዴክስ) በ5 በመቶና ከዚያ በላይ መቀነስ ከቻለ በአመት 36 ሺህ 278 የአሜሪካ ዶላር መቆጠብ ይችላል ብለዋል፤ (የህክምና ወጪው ጥናቱ በተደረገበት ሃገር ያለውን የሚገልጽ ነው)።

    ይህ ገንዘብ ግለሰቡ/ግለሰቧ ክብደታቸውን መቆጣጠርና ከላይ ለተጠቀሱት በሽታዎች ተጋላጭነታቸውን መቀነስ በመቻላቸው የመጣ መሆኑንም ተመራማሪዎች ይገልጻሉ።

    እናም የሰውነት ክብደታቸው ከሰውነት ቁመታቸው ጋር ያለው ምጣኔ አነስ ያለ ከሆነ፥ ለበሽታ የመጋለጥ እድላቸው አነስተኛ ስለሚሆን የህክምና ወጪያቸውም ይቀንሳል ብለዋል ተመራማሪዎቹ።

    ክብደቱ ከሰውነት ቁመቱ ጋር ያለው ምጣኔ 25 የሆነ ሰው ጤናማና የተስተካከለ የሰውነት ክብደት እንዳለው ሲታሰብ፥ ከ25 እስከ 30 ያለው ደግሞ ወፍራም ተብሎ ይታሰባል።

    ከ30 በላይ መሆን ደግሞ ከልክ በላይ የሆነ አላስፈላጊ ውፍረት በሚለው ምድብ ይካተታል።

    ታዲያ በዚህ ጥናታቸው አንድ የ20 አመት ወጣት ሰው ከአላስፈላጊ ውፍረት (ከ30 በላይ) ወፍራም (እስከ 30 ባለው) ወደሚለው ምድብ በመምጣት ክብደቱን ማስተካከል ከቻለ፥ በአመት ውስጥ 17 ሺህ 655 የአሜሪካ ዶላር መቆጠብ ይችላል ነው ያሉት።

    ከልክ በላይ ከሆነ ውፍረት (ከ30 በላይ) ወደ ጤነኛ ውፍረት (እስከ 25 ባለው) ከመጣ ደግሞ የሚቆጥበውን የገንዘብ መጠን ወደ 28 ሺህ 20 ዶላር ማሳደግ እንደሚችልም ይገልጻሉ።

    ይህ የገንዘብ ቁጠባ ደግሞ ወጪን ከመቀነስ ባሻገር ምርታማነትንም ይጨምራል ነው የሚሉት ተመራማሪዎቹ፤ ምክንያቱም በህመም ሳቢያ ቤት በመዋል ያለ ስራ የሚባክንን ጊዜ መቅረፍ ያስችላልና።

    ከልክ በላይ ሲወፍሩ ለበሽታ መጋለጥ፣ ለህክምና በርካታ ገንዘብ ማውጣት እና ቤት ውስጥ በመዋል ከስራ መራቅ ይመጣል፤ ይህ ደግሞ ገንዘብን አባክኖ ምርታማነትን በመቀነስ ከፍ ያለ ኢኮኖሚያዊ ጉዳት ያስከትላል።

    ይህ የግለሰቦች አመታዊ የህክምና ወጪ ታዲያ እንደ ሃገር ሲታሰብም ከፍ ያለ ጠቀሜታ ያለው ነውና አላስፈላጊ ውፍረትን መከላከል ቀዳሚው ትኩረት ሊሆን እንደሚገባ አጽንኦት ይሰጣሉ።

     

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

     

     

     

    Read more
  • የአትክልት ተመጋቢ መሆን ወይም አትክልትን አዘውትሮ በመመገብ የምናገኛቸውን የጤና ጥቅሞች

                                                   

    የአትክልት ተመጋቢ መሆን ወይም አትክልትን አዘውትሮ በመመገብ የምናገኛቸውን የጤና ጥቅሞች ብለው ተመራማሪዎቹ የጠቀሷቸውን እናካፍልዎ።

    1.ለስኳር በሽታ የመጋለጥ እድላችንን ይቀንሳል፦ ጥናቱ እንዳመላከተው ስጋን ከመመገብ ይልቅ አትክልትን አዘውትረው የሚመገቡ ሰዎች ለስኳር በሽታ ያላቸው የተጋላጭነት መጠን ዝቅተኛ ነው ይላሉ።

    2.ለልብ ህመም እንዳንጋለጥ ይረዳናል፦ የአትክልት ተመጋቢ ወይም አትክልትን አዘውትረን ይምንጠቀም ከሆነ ልባችን በቀላሉ እንዳይታመም እና ጤነኛ እንዲሆን ይረዳናል።

    እንደ ስጋ ያሉ መግቦች በውስጣቸው ያለው የስብ መጠን ከፍተኛ በመሆኑ በደማቸን ውስጥ የኮሌስትሮል መጠን እንዲበዛ በማደረግ በቀላሉ ለልብ ህመም ሊዳርጉን ስለሚችሉ ስጋ ነክ ከሆኑ ምግቦች ይልቅ አትክልትን አዘውትሮ መመገብ ይመከራልም ብለዋል ተመራማሪዎቹ።

    3.ለደም ግፊት እንዳንጋለጥ ይረዳናል፦ የአትክልት ተመጋቢ ወይም አትክልትን አዘውትረን የምንጠቀም ከሆነ ለደም ግፊት ያለን ተጋላጭነት እጅጉን ይቀንሳል ተብሏል።

    4.ክብደትን ለመቀነስ ይረዳል፦ የአትክልት ተመጋቢ ወይም አትክልትን አዘውትረን የምንጠቀም ከሆነም ክብደትን በቀላሉ ለመቀነስ ያስችለናልም ብለዋል ተመራማሪዎቹ።

    ተመራማሪዎቹ ባደረጉት ጥናትም ከመጠን በላይ ውፍረት ያላቸው ሰዎችን በሁለት ቡድን ካካፈሉ በኋላ አንድኛውን ቡድን አትክልት ሌላኛውን ደግሞ ስጋ ነክ ምግቦችን እንዲመገቡ ካደረጉ በኋላ ባገኙት ውጤት አትክልት ተመጋቢዎች ብዙ ኪሎ ግራም ቀንሰው ተገኝተዋል።

    5.ለካንሰር እንዳንጋለጥ ይረዳናል፦ አትክልትን አዘውትረን በተመገብን ቁጥር ለካንሰር በሽታ የመጋለጥ እድላችን እንደሚቀንስ ተነግሯል።

    6.ያማረ የሰውነት ቆዳ እንዲኖረን ያደርጋል፦ አትክልት ተመጋቢነት ለቆዳችን ማማር ከፍተኛ ጠቀሜታ አለው ተብሏል።

    አትክልትን አዘውትረን በመመገባችንም በቀላሉ እንደ የቆዳ መሸብሸብ እና ከሌሎች ከቆዳ ጋር ተያያዥነት ላላቸው ችግሮች እንዳንጋለጥ ይረዳናል።

    ምንጭ፦ healthdigezt.com

    ተቶርጉሞ የተጫነው፦ በሙለታ መንገሻ

    Read more
  • ድብርትን ለማስወገድ በሳምንት ለ1 ሰዓት የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ ይጠቅማል

                                                   

    የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ በርካታ የጤና ጠቀሜታዎች አንዳሉት ይታወቃል፤ በቅርቡ የወጣ ጥናት ደግሞ የአካል ብቃት አንቅስቃሴ ከድብርት ለመላቀቅ ፍቱን ነው ይላል።

    ተመራማሪዎች ለ30 ዓመታት ተካሄደ ባሉት ጥናታቸው የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ድብርትን በማስወገዱ ረገድ ከፍተኛ ጠቀሜታ እንዳለው አመላክተዋል።

    በአውስትራሊያ ተመራማሪዎች የተመራው እና በአሜሪካ ጆርናል ኦፍ ሳይካትሪ ላይ በታተመው የጥናት ውጤት እንደተገለጸው፥ በጥናቱ በ22 ሺህ 500 ኖርዌያውያን ላይ ክተትል ተደርጓል።

    በዚህም በሰዎች ላይ ከሚከሰቱ አዳዲስ ድብርቶች ወስጥ 12 በመቶ ያክሉ በሳምንት ለ1 ሰዓት ብቻ በሚሰራ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መከላከል እንደሚቻል ተለይቷል።

    በኤን.ኤስ.ደብሊው ዩኒቨርሲቲ ብላክ ዶግ ኢኒስቲቲዩት ሳይካትሪስት እና ኢፒዲሞሎጂስት የሆኑት የጥናት ቡድኑ መሪ ሳም ሀርቬይ፥ የምንሰራው የአካል ብቃት መጠን እና አይነት ምንም ችገር የለውም ይላሉ።

    ዋናው ጥቅም የሚገኘው ሰዎች በሳምን ውስጥ ምንም ካለመስራት ወደ የአንድ እና የሁለት ሰዓት አካል ብቃት እንቅስቃሴ እንዲሰሩ በማሸጋገር ነው ብለዋል።

    በጥናቱም የአካል ብቃት እንቅስቃሴን አዘውትረው የሚሰሩ ሰዎች ለድብርት የመጋለጥ አድላቸው በ41 በመቶ የቀነሰ መሆኑም ተለይቷል ብለዋል።

    ይህም በዓመት 100 ሺህ የሚደርሱ የድብርት ህክምናዎችን ሊያስቀር ይችላል የተባለ ሲሆን፥ ለጤና የሚወጣን በቢሊየን የአሜሪካ ዶላር የሚቆጠሩ ገንዘቦችንም ለመቆጠብ ያስችላል ነው የተባለው።

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

    Read more
  • አረም - ጥቅሙ ያልታወቀለት ተክል

                                              

    እምቦጭ አረምን ለተዋቡ ቁሳቁሶች መስሪያ በማዋል ለአካባቢዋ ሕዝብ ገቢ ማግኛ ቢዝነስ የፈጠረችው ናይጄሪያዊት አቼንዮ አዳቻባ ታሪክ…


    አዳቻባ የተማረችው ኮምፕዩተር ሳይንስ ነው፡፡ ከጥቂት ዓመታት በፊት፣ ከውጭ ሐገር ቆይታዋ ወደ ናይጄሪያ ተመልሳ ሌጎስ ውስጥ ባለ አንድ ድልድይ ላይ ስታልፍ ያየችው ትዕይንት ‘አሃ’ አስባላት፡፡

    በዛው ቅፅበት ችግሩም እድሉም ታየኝ ትላለች አዳቻባ፡፡

    አዳጃባ በድልድዩ ላይ ሰታልፍ ከድልድዩ ስር ያለው ወንዝ በአረም ተሞልቶ የአሳ አጥማጅ ጀልባዎች ለማለፍ ተቸግረው አየች፡፡

    ይህን ችግር ሳይ አብሮ ያለው መልካም አጋጣሚም ታየኝ የምትለው አዳጃባ በአካባቢ የሚገኙ የእድ ጥበብ ባለሞያዎች ከአረሙ አንዳች ጥቅም ያለው ነገር እንዲሰሩ አበረታታች፡፡ ዘወትር ቅዳሜ እየሄደችም ከአረሙ የቤት ቁሳቁስ የመስራት ጥበቡን ተማረች፡፡

    በመቀጠል MitiMeth የተባለ አረሙን ለጥቅም የሚያውል አትራፊ ድርጅት መመስረቷን የምትናገረው አዳጃባ ድርጅቷ ሁለት አይነት ተግባር እንደሚያከናውን ትናገራለች፡፡

    አንደኛው አረሙን እንዴት ለጥቅም ማዋል እንደሚቻል የሚያሰለጥን ወርክሾፕ የሚሰጥ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ከአረሙ ጠቃሚ ቁሳቁሶችን እያመረተ ይሸጣል፡፡

    ከ5 እስከ 10 ቀናት የሚቆየውን ወርክሾፕ የሚደጉሙት በማህበረሰብ ደህንነት ጉዳይ ላይ የሚሰሩ መንግሥታዊ እና መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ናቸው፡፡

    ከአረሙ ጠቃሚ ቁሶች የሚያመርተው የድርጅቱ አካል ደግሞ ለፅህፈት መሳሪያ፣ ለቤት ቁሳቁስ እና ለምግብ ማዘጋጃነት የሚያገለግሉ እቃዎችን እያመረተ ለሽያጭ ያቀርባል፡፡

    “ከቻይና ከሚገቡ ርካሽ ዋጋ ካላቸው እቃዎች አንፃር ተወዳድሮ ማሸነፍ ፈታኝ መሆኑን አውቃለሁ” የምትለው አዳጃባ “ቢሆንም ግን ለሕዝቡ በእጅ የተመረተ እቃ በማሽን ከተመረተ ይልቅ ዋጋ ያለው መሆኑን አስተምረናል፡፡ ናይጄሪያ የውጭ ምንዛሬ እጥረት ውስጥ በመሆኗም ከውጭ እቃ ማስገባት እየከበደ በመምጣቱ ተጠቃሚ ሆንን” ብላለች ለቢቢሲ ስትናገር፡፡

    አረሙን ሰብስበው የሚያመጡት አሳ አጥማጆችም ሆኑ በአረሙ ቁስ የሚያመርቱት ኑሯቸውን የሚደጉሙበት ተጨማሪ ገቢ አግኝተዋል፡፡ ይህ አካባቢን ከጥፋት አድኖ በኢኮኖሚ ተጠቃሚ የሚያደርግ ዘዴ የብዙዎች አድናቆት ተችሮታል፡፡

    በተመሳሳይ መረጃ … በቅርቡ ሸገር እንደ አረም ይቆጠር ስለነበረውና አሁን ላይ ግን ትልቅ ጥቅም እንዳለው ስለተደረሰበት የዳክዬ አረም (Duckweed) ስለተባለው ተክል አንድ መልካም ወሬ አስደምጦ ነበር፡፡

    ዶሮዎች የሚወዱት ይህ ተክል ዶሮዎች ሲበሉት በእንቁላላቸው ውስጥ ያለውን የፕሮቲን መጠን የሚጨምር ነው፡፡

    ላሞች ሲበሉትም ወተታቸው ውስጥ ያለው የፕሮቲን መጠን ሲጨምር ታይቷል፡፡ በአሳዎችም እንዲሁ…

    ይህ ተክል በለተይ ለነፍሰጡሮች እና እናቶች ያለውን ጥቅም በመረዳት በዚህ ዙሪያ ለሚሰራ ፕሮጀክት ዩ ኤስ ኤይድ ለ3 ዓመታት የሚውል የ2 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ማድረጉ ተነግሯል፡፡ አምቦ ዩኒቨርሲቲ በዚህ ተክል ላይ ምርምር እያካሄደ ሲሆን 1 200 እናቶችም በዚህ ተክል ተጠቃሚ መሆናቸውን አስደምጠናችሁ ነበር::

    ምንጭ:- የሸገር FM 102.1 ሬዲዮ

    Read more
  • ሀሰተኛ የከንፈር ውበት መጠበቂያ ቀለሞች ለከፋ የጤና ጉዳት ስለሚያስከትሉ ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል

                                                               

    የትክክለኛነት ማረጋገጫ የሌላቸው ሀሰተኛ የከንፈር ውበት መጠበቂያ ቀለሞችን መጠቀም ለከፋ የጤና ጉዳት እንደሚያጋልጥ ተነግሯል።

    በብሪታኒያ ፓርላማ የሰብዓዊ እና ማህበራዊ ደህንነት ጉዳዮች ኮሚቴ ሀሰተኛ የከንፈር ውበት መጠበቂያ ቀለሞች ከጤና ጥበቃ መመሪያ ውጭ የሆኑ እና ከፍተኛ ጉዳት እንደሚያደርሱ በክትትል ደርሼበታለሁ ብሏል።

    በፌስቡክ እና በኢ-ቤይ አማካኝነት ለ300 ደንበኞች ሀሰተኛ ምርቶችን የሸጠ ግለሰብም ጉዳዩን ወደ ፍርድ ቤት አምርቶ በእስራት እንዲቀጣ ተደርጓል።

    ሀሰተኛ የከንፈር ውብት መጠበቂያ ቀለሞችን በመደበኛ ሁኔታ የሚጠቀሙ ከሆነ፥ ለከፍተኛ የደም ግፊት፣ ለመራቢያ አካል ችግር፣ ለአዕምሮ እና ለልብ ህመም ያጋልጣል ነው የተባለው።

    በተለይም ነፍሰጡር ሴቶች ቀለሞቹን በሚጠቀሟቸው ጊዜ በማህፀን ውስጥ ላሉ ህፃናት የአዕምሮ ህዋሳት መውደም ይዳርጋል።

    ሀሰተኛ ምርቶችን ገዝተው የሚጠቀሙ ሰዎች የከፋ የጤና ጉዳት ሳይደርስባቸው በፊት ጥንቃቄ ማድረግ አለባቸው ተብሏል።

    በመሆኑም በየመንገዱ ወይም በማንኛውም ሱቅ በቅናሽ ዋጋ ያለማብራሪያ እና ያልምንም የትክክለኝነት ማረጋገጫ የሚሸጡ የከንፈር ማስዋቢያዎችን ከመግዛት መቆጠብ እንዲያስፈልግ ተመክሯል።

    በተለይም የከንፈር ውበት መጠበቂያ ቀለሞችን መጠቀም የሚፈልግ ሰው ካለ ወደ ኮስሞቲክስ ሱቆች ወይም መድሃኒት ቤቶች ጎራ በማለት ማማከር እና የሚያስፈልገውን ምርት መግዛት እና በአጠቃቀሙ መሰረት መጠቀም ይግባል ነው የተባለው።

    የንግድ እና የጤና ተቋማትም ሀሰተኛ የከንፈር ውበት መጠበቂያ በሚሸጡ ሰዎች ላይ ጥብቅ ቁጥጥር መስራት እና የግንዛቤ በቀለሞቹ ጉዳት ላይ የግንዛቤ ማስጨበጫ ስራዎችን መስራት እንንዳለባቸውም ተመክሯል።

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

    Read more
  • የቡሄ በዓል…

                                                      buhe_1.jpg

    በሙለታ መንገሻ

    ቡሄመላው ሀገራችን በየዓመቱ ነሐሴ 13 ቀን የሚከበር በዓል ሲሆን፥ በዓሉ ሀይማኖታዊ እና ባህላዊ ትውፊቶች አሉት።

    በዓሉ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ እምነት ተከታተቶች ዘንድ የደብረ ታቦር በዓል በሚል ነው በየዓመቱ ነሃሴ 13 የሚከበረው።

    ይህም ኢየሱስ ክርስቶስ በማስተማር ላይ በነበረበት ጊዜ በደብረ ታቦር ላይ ብርሃነ መለኮቱን የገለፀበት ዕለትን ለማስታወስ ነው የሚከበረው።

    በዓሉ ባህላዊ ትውፊቶችም ያሉት ሲሆን፥ በዚህም ቡሄ በዓል የሚል መጠሪያ አለው።

    ቡሄ ማለት መላጣ ወይም ገላጣ ማለት ሲሆን፥ በሀገራችን ክረምቱ ተገባዶ ብርሃን በሚታይበት ወቅት የሚከበር በዓል ስለሆነ ቡሄ የሚባል መጠሪያ እንደተሰጠው ይነገራል።

    በቀደምት ጊዜያት የቡሄ በዓልን መዳረሻ ተከትሎ በገጠርም ሆነ በየከተማው ልጆች ጅራፋቸውን ገምደው ሲያጮሁ ይሰነብታሉ፤ እናቶችም ለበዓሉ ዝግጅት ስንዴ ሲለቅሙ፣ ሲፈትጉ እና ሲፈጩ ይሰነብታሉ።

    በነሐሴ 13 ዋዜማ በእያንዳንዱ ቤተሰብ ደጃፍ እጅብ ብለው የታሰሩት ችቦዎች የሚቀጣጠሉበት ቀንም ነው።

    ችቦ የማቀጣጥሉን ሥርዓት የሚያዘጋጁትም ሆነ የሚመሩት እንደጨዋታው ልጆች ሳይሆኑ አዋቂዎች እና አባቶች ናቸው።

    በቡሄ በዓል አከባባርም ከዋዜማው ጀምሮ ህፃናት በየቤቱ ደጃፍ “ቡሄ በሉ” እያሉ ግጥም እየደረደሩ በዜማ ይጨፍራሉ።

    ቡሄ ጭፈራ በቡድን የሚጨፈር ሲሆን፥ እያንዳንዱ ቡድን የራሱ መሪ ይኖረዋል፣ ይሄ መሪ አውራጅ በመባል ይታወቃል።

    አውራጁ ዋናው ዘፋኝ ነው፤ ግጥሞቹን በዜማ በማቀናጀት ያወርድላቸዋል፤ ጓደኞቹም በወግ ይቀበሉታል፣ ከልባቸው ላባቸው እስኪንጠፈጠፍ ያስነኩታል።

    ሽልማታቸው ሙልሙል ዳቦ ነውና እሱን ሲያገኙ ምርቃት መርቀው ወደሚቀጥለው ቤት ያመራሉ።

    ከቡሄ ጭፈራ ግጥም ውስጥ፦

    ቡሄ በሉ፣ ልጆች ሁሉ

    ቡሄ መጣ፤ ያ መላጣ

    ቅቤ ቀቡት፣ እንዳይነጣ…

    በማለት በሚጨፍሩበት ጊዜ እናቶች ካዘጋጁት ዳቦ ይሰጧቸውና እየገመጡ ጅራፋቸውን ሲያጮሁ ያመሻሉ።

    የቡሄ በዓል አከባበር አሁን አሁን በከተሞች ባህላዊ ቀለሙን እየለቀቀ መምጣቱ የሚስተዋል ሲሆን፥ በገጠሩ የኢትዮጵያ ክፍል ግን አሁንም ባህሉን ጠብቆ እንደሚከበር እሙን ነው።

     

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

     

    Read more
  • የቡሄ በዓል ጭፈራ ግጥም

                                             

     

     

    ቡሄ በሉ ሆ! ልጆች ሁሉ ሆ
    የኛማ ጌታ ሆ የአለም ፈጣሪ ሆ
    የሰላም አምላክ ሆ ትሁት መሐሪ ሆ
    በደብረ ታቦር ሆ የተገለጠው ሆ
    ፊቱ እንደ ፀሐይ ሆ ያንፀባረቀው ሆ
    ....................በርቶ የታየው ሆ
    ድምፅህን ሰማና በብሩ ደመና/፪/
    የቡሄ ብርሃን ለእኛ መጣን/፪/
    ያዕቆብ ዮሐንስ እንዲሁምጴጥሮስ

    አምላክን አዮት ሆ ሙሴ ኤልያስ ሆ
    አባትም አለ ልጄን ስሙት ሆ
    ቃሌ ነውና የወለድኩት ሆ
    አዝ
    ታቦር አርሞንየም እንኩን ደስ አላቸው
    ከቅዱስ ተራራ ስምህ ደስ አላቸው
    ሰላም ሰላም የ ታቦር ተራራ
    ብርሃነ መለኮት ባንቺ ላይ አበራ
    አዝ
    በተዋህዶ ሆ ወልድ የከበረው ሆ
    የእግዚአብሔር አብ ልጅ ሆ
    ወልደ ማርያም ነው ሆ
    ቡሄ በሉ ቡሄ በሉ ሆ
    የአዳም ልጆች ሆ ብርሃን ተቀበሉ ሆ
    አዝ
    ድምፅህን ሰማና በብሩ ደመና
    አባቴም ቤት ሆ አለኝ ለከት ሆ
    እናቴም ቤት ሆ አለኝ ለከት ሆ
    አጎቴም ቤት ሆአለኝ ለከት ሆ
    አክስቴም ቤት ሆ አለኝ ለከት ሆ
    ተከምሮአል ሆ! እንደ ኩበት ሆ!
    ...... .. . እዝ................

    Read more
  • በስራ ቦታ የሚያጋጥምን ከፍተኛ ጭንቀት በ10 ደቂቃ ውስጥ ሊያስወግዱ የሚችሉ 10 ተግባራት

                                                                 

    በዚህ ዘመን በርካታ ሰዎች ለጭንቀት እንደሚጋለጡ ጥናቶች ያሳያሉ፡፡

    ከፍተኛ ጭንቀት እና ትካዜ ወደ አዕምሯችን በሚመጡ የግል ወይም ማህበራዊ ችግሮች ሊከሰት ይችላል፡፡

    የዋተርሉ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች በዚህ ዓመት በቢሮ ውስጥ ብዙ ጊዜ የሚያሳልፉና ለጭንቀት የሚዳረጉ በርካታ ሰዎችን ጠይቀው በሰሩት ጥናት ካጋጠማቸው መጥፎ ስሜት ለመራቅ በርካታ ተግባራትን እንደሚከያናውኑ ጠቅሰዋል፡፡

    በቢሮ ውስጥ የሚያጋጥሙ የስራ ጭንቀቶችን በ10 ደቂቃ ውስጥ ለማስወገድ የሚጠቅሙ 10 ተግባራትን እነሆ ብሏል ጥናቱ፡፡

    1. ስዕል መሞከር

    የዋተርሉ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች እንደሚመክሩት ከሆነ በቢሮ ውስጥ ከፍተኛ ጭንቀት በሚያጋጥመን ጊዜ ወረቀት እና እርሳስን በማገናኘት ስለሚያስጨንቀን ነገር ለመሳል ብንሞከር ተመራጭ ነው፡፡

    በአንጎል ውስጥ የሚገኘው ጭንቀት፣ ትካዜ እና ፍርሃት በምስል ሲታይ ቀለል ይለናል ይላሉ ተመራማሪዎች፡፡

    2. ጭንቀት እና ውጥረትን ለመቀነስ የተሰሩ የቴክኖሎጂ ውጤቶችን መጠቀም

    በበለፀጉት ሀገራት ዜጎችን ከጭንቀት እና ከድብርት የሚያወጡ በርካታ መተግበሪያዎች ተሰርተው ጥቅም ላይ እየዋሉ ይገኛሉ፡፡

    እነዚህ መተግበሪዎች ከፍተኛ ጭንቀትን እንዴት ማስወገድ እንደሚገባ በማስገንዘብ እና ለራስ መልካም ነገርን ማሰብ ያለውን ጥቅም በማሳወቅ በርካቶችን ታድገዋል፡፡

    3. ከፍተኛ ጭንቀት ሲያጋጥም አንድ ብርጭቆ ውሃ መጠጣት

    በአዕምሮ ውስጥ ያለው የጭንቀት ነበልባል ቀዝቀዝ እንዲል በአንድ ትንፋሽ አንድ የብርጭቆ ውሃን መጠጣት ይመከራል፡፡

    በተለይም እስትንፋስ መረጋጋትን እና የሰውነት መሞቅን እንዲሁም የአዕምሮ መወጠርን ለማርገብ ጥቅሙ ላቅ ያለ ነው ተብሏል፡፡

    4. የሚወዱትን ዜማ ወይም ሙዚቃ ማዳመጥ

    አንዳንድ ጊዜ ሰዎች ሙዚቃ ሕይወቴ ይላሉ፤ የስነ ልቦና ባለሙያዎች ደግሞ በስራ ቦታ ላይ ለሚያጋጥም ጭንቀት የሚወዱትን ሙዚቃ ለተወሰኑ ደቂቃዎች ማዳመጥ መፍትሔ መሆኑን ይናገራሉ፡፡

    ለአብነትም ወከባ በሚበዛበት ቢሮ ውስጥ ሆነው በግል የጆሮ ማዳመጫዎ አይንዎን ጨፍነው ሙዚቃ ወይም መዝሙርን ለአምስት ደቂቃ ቢያዳምጡ ትካዜ እና ጭንቀት ከአዕምሮ እንዲርቅ ያደርጋል ተብሏል፡፡

    በተለይም ለተመስጦ የሚረዱ ሙዚቃዎችን ማዳመጥ መልካም መሆኑ ነው የተነገረው፡፡

    5. የእንቆቅልሽ ይዘት ያላቸውን ጨዋታዎች መጫዎት

    ብዙ ጊዜ እንቆቅልሽ የልጆችን አዕምሮ ለማጎልበት አካባቢያዊ ነገሮችን መነሻ በማድረግ በጥያቄና መልስ መልኩ አዝናኝ ሆኖ ይቀርባል፡፡

    ይህ ልምድ በስራ ቦታ ቢተገበር ሰዎች የሚጋጥማቸውን ጭንቀትና ትካዜ ለመቅረፍ ወሳኝ ነው፡፡

    በተለይም በቢሮ ውስጥ በጠጴዛችን ላይ በቀላሉ በተዘጋጁ ቅርጾች ላይ ቃላትን፣ ቁጥሮችን ወይም የተቆራረጡ ምስሎችን በማገጣጠም መጫወት ከፍተኛ የሆነውን የአዕምሮ ጭንቀት ከ10 ደቂቃ ባነሰ ጊዜ ውስጥ ለማስወገድ ያግዛል፡፡

    6. የስራ ጠረጴዛችንን ጽዱ እና አቀማማጡን የተስተካከለ ማድረግ

    ቤታችን ንጹህ ሲሆን ደስ የሚለንን ያህል ቢሮ ውስጥም ጠረጴዛችን ንጹህና ማራኪ አቀማመጡም የተስተካከለ ሲሆን በስራ ላይ የሚያጋጥምን ጭንቀት እንደሚቀንስ ጥናቶች ያሳያሉ፡፡

    የስራ መደራረብ ሲያጋጥም በአግባቡ ለመምራትም ያመቻል፡፡

    7. ለ10 ደቂቃዎች መመሰጥ

    በስራ ሰዓት ካለን ጊዜ ውጥ 10 ደቂቃ ያህል ከቢሮ ወጣ ብሎ ፀጥታ በነገሰበት ቦታ ተመስጦ አድርጎ ወደ ስራ መመለስ ጭንቀትን አስወግዶ ብሩህ መንፈስን ያላብሳል፡፡

    በተመስጦው ጊዜም ዓይንን መጨፈን፣ ትኩረትን መሰብሰብ፣ አተነፋፈስን ማስተካከል ያስፈልጋል፡፡

    8. በረዥሙ አየር ወደ ውስጥ ማስገባትና ማስወጣት

    አንድ ሰው በስራ ገበታው ላይ እያለ ለትከዜ ወይም ለጭንቀት የሚዳርግ ሀሳብ ወደ አዕምሮው ከመጣ ስራውን ለአፍታ አቁሞ አየር ወደ ሳንባ በጥልቁ ማስገባት ለመረጋጋት ቢሞክር የተሻለ መሆኑን የስታንፎርድ ዩኒቨርስቲ የባዮኬሚስትሪ ፕሮፌሰሩ ማርክ ክራስኖው ይናገራሉ፡፡

    አተነፋፈስን ማረጋጋት አዕምሮን ለማረጋጋት ወሳኝ ነው ብለዋል ፕሮፌሰር ክራስኖው፡፡

    9. ጭንቀት ሲፈጠር የሚሰማንን በሙሉ መጻፍ

    አስጨናቂ ነገሮች ወደ አንጎላችን በሚመጡበት ጊዜ ያለውን ስሜት በሙሉ በወረቀት ወይም በማስታወሻችን ማስፈር ይገባል፡፡

    ስለምናስበው ነገር በምንጽፍበት ጊዜ ሁሉም ነገር በየመስመሩ ይቀመጣል፤ ይህ ደግሞ ለአዕምሮ እረፍትን ያመጣል ነው የሚሉት የስነ ልቦና ባለሙያዎቹ፡፡

    10. በእግር ጉዞ ማድረግ

    አንዳንድ ጊዜ ከቢሮ ወጣ ብሎ ለ10 ደቂቃ ያህል በእግር እንቅስቃሴ ማድረግ የመንፈስ መታደስን ለማምጣት ይረዳል፡፡

    የእግር ጉዞ ማድረግ አዕምሮን በማረጋጋት በስራችን ላይ ውጤታማ እንድንሆን እንደሚያግዝም ተጠቁሟል፡፡

    በአጠቃላይ ከላይ የተገለፁት ተግባራት በአማራጭነት የሚተገበሩ ሲሆኑ ከ10 ደቂቃ ውስጥ ባነሰ ጊዜ ከፍተኛ የሆነ ጭንቀትን ለማስወገድ ቁልፍ መፍትሔ መሆናቸው ተጠቁሟል፡፡

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

    Read more
  • በውጭ ሀገራት ለሚኖሩ ልጆች ምቹ የሆኑ ዘጠኝ ሀገራት ይፋ ሆኑ::

                                                  

    ሰዎች በአዲስ ስራ ፍለጋ ወይም በሌላ የህይወት አጋጣሚ ምክንያት ወደ ሌላ ሀገር ሊጓዙ ይችላሉ፡፡

    የተጓዙበት ሀገር ማህበረሰብ፣ የአየር ሁኔታ፣ ማህበራዊ አገልግሎቶችም ምቾት ሊሰጧቸው ወይም “ሀገሬ ማሪኝ” ሊያስብሏቸው ይችላሉ፡፡

    በዓለም ደረጃ በውጭ ሀገር ከሚኖሩ ሰዎች መካከል 46 በመቶዎቹ ቤተሰብ መስርተው ልጆች የወለዱ ሲሆን፥ ከዚህ ውስጥ 21 በመቶዎቹ ብቻ ናቸው ልጆቻቸውን እየኖሩበት ባለው ሀገር እያሳደጉ የሚገኙት፡፡

    ኢንተር ኔሽንስ የተሰኘ የጥናት ቡድን በውጭ ሀገር በሚኖሩ 3 ሺህ ቤተሰቦች ላይ ቅኝት በማድረግ ቤተሰብ ለመመስረት እና ልጆችን ለማሳደግ ምቹ የሆኑ ሀገራትን ደረጃ ለማውጣት ሞክሯል።

    በጥናቱም ስዊዘርላንድ፣ ሩሲያ እና አውስትራሊያ ከውጭ ሀገር ለመጡ ቤተሰቦች ምቹ ባለመሆን የመጨረሻዎቹን ደረጃዎች ይዘዋል፡፡

    በአንጻሩ በውጭ ሀገር ልጆችን ለማሳደግ ምቹ የተባሉ ዘጠኝ ሀገራት ከዚህ ቀጥሎ ቀርበዋል፡፡

    1. ኡጋንዳ

    በኡጋንዳ የሚኖሩ የውጭ ዜጎች በሚኖሩበት አካባቢ ያለው የሀገሪቱ ማህበረሰብ ለኑሮ ምቹ ለልጆቻቸውም መልካም አቀራረብ ያለው መሆኑን ተናግረዋል፡፡

    በሀገሪቱ ከሚገኙ የውጭ ቤተሰቦች መካከል 68 በመቶዎቹ ልጆቻቸውን በኡጋንዳ በማሳደጋቸው እና ቤተሰብ መስርተው በመኖራቸው ሙሉ በሙሉ ደስተኛ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡

    2. እስራኤል

    በጥናቱ መሰረት እስራኤል ልጆች ላሏቸው የውጭ ሀገር ዜጎች ምቹ በመሆን ሁለተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡

    ቴል አቪቭ በተለይም ሀገሪቱ ለውጭ ዜጎች እና ለልጆቻቸው ባላት የጤና እና የትምህርት ፖሊሲ ነው ተመራጭ የሆነችው፡፡

    3. ታይዋን

    ታይዋን ከውጭ ሀገር መጥተው ኑሯቸውን በሀገሪቱ ለመሰረቱ ቤተሰቦች ከእለታዊ ህይወት ጀምሮ እስከ ፋይናንስ ጉዳዮች ድረስ በጥሩ ኑሮ ላይ እንዲገኙ በማድረግ ትጠቀሳለች፡፡

    በጥናቱ ከተካተቱ በሀገሪቱ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ዜጎች መካከል 97 በመቶ ያህሉ መላሾች ታይዋናውያን ለልጆቻቸው ጥሩ አመለካከት እንዳላቸውና የውጭ ሀገር ዜጋ ናቸው በሚል እንደማያገሏቸው ነው የገለፁት፡፡

    4. ኮስታሪካ

    ይህቺ ሀገር የውጭ ሀገር ዜጎች ለኑሮ ውድነት የማይዳረጉባት እና ሁሉ ነገር ርካሽ የሆነባት መሆኗ ይነገራል።

    በኮስታሪካ የሚኖሩ 74 በመቶ የውጭ ሀገር ዜጎች በሰጡት አስተያየት በሀገሪቱ ለልጆች ምቹ የመዝናኛ ስፍራዎች መኖራቸውን ተናግረዋል፡፡

    በጥናቱ ውስጥ 91 በመቶ ያህሉ የውጭ ዜጎች የአካባቢው ማህበረሰብ ልጆቻቸውን እንደሚያቀርቡ እና እንደዜጋ እንደሚመለከታቸው መስክረዋል፡፡

    5. ታይላንድ

    እስያዊቷ ሀገር ከሌሎች ሀገራት መጥተው ቤተሰብ ለመሰረቱ ሰዎችና ለልጆቻቸው ጤና ትኩረት በመስጠት የምትታወቅ ሲሆን በሀገሪቱ ከሚኖሩት የውጭ ዜጎች መካከል 76 በመቶዎቹ እርካታ እንደሚሰማቸው መስክረዋል፡፡

    6. ግሪክ

    ግሪክ ለውጭ ዜጎች ምቹ በመሆን ከቀዳሚዎቹ ሀገራት ተርታ ብትሰለፍም በትምህርት አገልግሎቷ ደካማ ናት ተብሏል።

    7. አውስትራሊያ 

    በአውስትራሊያ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ዜጎች ለቤተሰባቸው ህይወት እና ለስራ ምቹ መሆኗን ቢጠቅሱም ልጆች የሚዝናኑባቸው ምቹ ቦታዎች ላይ ክፍተት መኖሩን ጠቁመዋል፡፡

    8. ሜክሲኮ

    ሜክሲኳዊያን ከሌሎች ሀገራት በስራ ወይም በሌሎች የህይወት አጋጣሚ ለሚመጡ ሰዎች አቀባበላቸው መልካም እንደሆነ፣ በኑሮም ተስማሚ መሆናቸው ተጠቅሷል፡፡

    9. ቱርክ
    በቱርክ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ዜጎች አንካራ ልጆቻቸውን በጥሩ ሁኔታ እንዲያሳድጉ እንደምታበራታታ ገልፀዋል፡፡

    ሆኖም በፖለቲካዊ አለመረጋጋት ምክንያት የልጆች እና የቤተሰባቸው ደህንነት ስጋት ውስጥ መውደቁን በደካማ ጎኗ አንስተውታል፡፡

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

     

    Read more
  • ቡና ጠጡና “ዕድሜ ጥገቡ”

                                                                   

    አንዲት ስኒ ቡና! አቦል ካለበለዚያም እስከ በረካው - የብዙ ሰው ሱስና የለት ተለት ቀጠሮው ነው። በተለይ በጠዋት “ፉት” የተባለች እንደሁ አህ!!! መልካም ቀን ተጀመረ ማለት ነው…
    አንድ ሰሞኑን የወጣ አዲስ የጥናት ሪፖርት ደግሞ “ምን ቀን ብቻ? ዕድሜ ሙሉ እንጂ!” ይላል። በቀን ሦስት ስኒ ቡና የሚያጣጥሙ ሰዎች ከማይጠጡቱ ለተሻለ የዘመን ርዝማኔ እንዲሁ እንዳጣጣሙት ይኖራሉ፡፡
    ሳይንቲስቶቹ ጥናቱን ያደረጉት ዕድሜአቸው ከ35 ዓመት በላይ በሆነ ቁጥራቸው ከግማሽ ሚሊየን በበዛ በአሥር የአውሮፓ ሃገሮች ውስጥ በሚኖሩ ጤናማ ሰዎች ላይ መሆኑን ሪፖርታቸው አሳይቷል።
    “ባንዲት ስኒ ቡና ዋጋዋ ባነሰ፣ (የዛሬን አያድርገውና) ስንት ዕድሜ ረዘመ ስንቱ ሰው ታደሰ።” ብሎ ይፅፍ ይሆን ጠቃሽ?! ለማንኛውም “ቡና ጠጡ!”

    ምንጭ:- ቪ ኦ ኤ(VOA)

     

    Read more
  • የአዕምሯችን ኃይል በመጠቀም ጤናችንን ለመጠበቅ የሚረዱ ስልቶች

           

           አዕምሯችን የሚያስበው እና ሰውነታችን የሚሰማን ነገር የቀጥታ ግንኙነት አላቸው።       

            በመሆኑም ስነ ልቦናዊ ጫናዎችን ለማቃለል የሰውነታችን እንቅስቃሴ ወሳኝ ፋይዳ አለው።

    አዕምሯችን በመጠቀምም የሰውነታችን ጤና ማጎልበት እንችላለን።

    በአጭሩ አተያያችን መቀየር እና አዕምሯችንን የተቆጣጠሩ መጥፎ ሀሳቦች ማስወገድ መልካም የሰውነት አቋም እንድናለበስ እና አጠቃላይ ጤናችንን ለመጠበቅ ይረዳል።

    ምንም እንኳን አዎንታዊ አስተሳሰብ ሁሉንም ችግር መፍታት ባይችልም ጤናማ አስተሳሰብ ለጤናማ ሰውነት ዋነኛው ግብአት ነው።

     

    ከዚህ በታች የተዘረዘሩት ሰባት ስልቶችም አዕምሯችን በመጠቀም የሰውነታችን ጤና ለመጠበቅ ይረዳሉ ተብሏል።

    1. የምንወስዳቸው ህክምናዎች ውጤታማ እንደሚሆኑ መተማመን

    በርካታ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት ለተለያዩ የህክምና አገልግሎቶች ውጤታማነት ታካሚው በሚሰጠው ህክምና ላይ ያለው መተማመን ከፍተኛ ድርሻ ይይዛል።

    ከባድ የራስ ምታት አሞን አንድ ሰው “ይሄ መድሃኒት ያድንሃል” ካለን እና እኛም እንደሚያድነን በሙሉ እምነት ከተማመንበት ምንም እንኳን መድሃኒቱ ከስኳር ብቻ የተሰራ ቢሆንም ያድነናል።

    ጉልበታችን አሞንም በባህላዊ መንገድም ይሁን በህክምና ተቋማት እየታሸን እያደረግናቸው ያሉት ህክምናዎች ፈውስ ይሆኑናል ወይም አያድኑንም በሚል ለአዕምሯችን የምንነግረው ነገር ከህክምናዎቹ በተሻለ በአጭሩ ለማገገም እንደሚረዳ ነው የሚነገረው።

     

    2. ከመኝታ በፊት የምስጋና ማስታወሻዎችን መፃፍ ለመልካም እንቅልፍ

    የእንቅልፍ ማጣት የሚያስቸግራችሁ ከሆነ የምስጋና ማስታወሻ መፃፍ ሁነኛ መፍትሄ ነው ተብሏል።

    የተለያዩ ጥናቶች አመስጋኝነት እና ጥሩ እንቅልፍ ግንኙነት እንዳላቸው አሳይተዋል።

    ከመኝታ በፊት ልናመሰግናቸው ስለምንፈልጋቸው ሰዎች መፃፍ በተለይም በእንቅልፍ ማጣት ለሚንገላቱ ሰዎች ጥሩ ዘዴ መሆኑ ተገልጿል።

     

    3. የመኖራችን ትርጉም ላይ ትኩረት ማድረግ

     

    በህይወት መኖራችን ትርጉም ያለው መሆኑን መረዳት ረጅም እድሜ የመኖር እድላችን ያሰፋል።

    ትርጉም ያለው ህይወት እየመሩ መሆኑን የሚተማመኑ ሰዎች የህይወት ዘመናቸው ጤናማ እና ረጅም እንደሚሆንም ጥናቶች ያመለክታሉ።

    ሁል ጊዜ ጠዋት ጠዋት ከአልጋችን እንደምንነሳበት ስሜት ሁሉ የመኖራችን ትርጉሙ ምንድን ነው ብለን ራሳችን ጠይቀን የምናገኘው ምላሽ ለስኬታማ እና ረጅም ህይወት ወሳኝ ነው ተብሏል።

     

    4. ተስፈኛ መሆን በሽታ የመከላከል አቅምን ያሳድጋል

    መጪውን ተስፋ የሚያደርጉ ሰዎች በበሽታ የመጠቃት እድላቸው አነስተኛ መሆኑ ይነገራል።

    በርካታ ተመራማሪዎች ለአስርት አመታት ባደረጉት ጥናት ተስፈኛ ሰዎች በሽታን የመከላከል አቅማቸው ከፍተኛ መሆኑን ደርሰንበታል ብለዋል።

    ለዚህም ነገ ጥሩ ይሆናል ብለው የሚያስቡ ሰዎች ጤንነታቸውን ለመጠበቅ ጥረት ያደርጋሉ የሚለውን በምክንያትነት አስቀምጠዋል።

    ነገር ግን በቅርብ የተደረጉ ጥናቶች ብሩህ አስተሳሰብ በራሱ በሽታ የመከላከል አቅምን በማሳደግ ረገድ አስተዋፅኦው ከፍ ያለ መሆኑን አሳይተዋል።

     

    5. ተመስጦ

    ጭንቀት በሰውነታችን ላይ የሚያደርሰውን ችግር ለመከላከል ተመስጦ(ሚዴሽን) ይመከራል።

    ተመስጦ በጭንቀት የተነሳ የሚመጣ በሽታን እና ከእድሜ ጋር የተያያዙ ህመሞችን ለመቀነስም ይረዳል።

    ተመራማሪዎች ህፃናትን በለጋ እድሜያቸው እንዴት ከራሳቸው ጋር መነጋገር (መመሰጥ) እንዳለባቸው ማስተማር እስከ ህይወታቸው ፍፃሜ የሚያስገኝላቸው የጤና በረከት ላቅ ያለ ነው ብለዋል።

     

    6. ስፖርታዊ እንቅስቃሴ እንዳደረግን በማሰብ ጡንቻችንን ማፈርጠም

    ምንም አይነት ስፖርታዊ እንቅስቃሴ ሳናደርግ በአዕምሯችን እንቅስቃሴ እያደረግን መሆኑን በማሰብ ብቻ ጡንቻዎቻችን ማሳደግ እንደምንችል ነው ተመራማሪዎች የሚናገሩት።

     

    7. በመሳቅ የልብ ህመም ተጋላጭነትን መቀነስ

    ጤናማ ልብ እንዲኖርዎት ደስታን የሚፈጥሩ ነገሮች ላይ ትኩረት አድርጉ ተብሏል።

    ሳቅ የጭንቀት ሆርሞኖችን ይቀንሳል፤ ጠቃሚ የኮሊስትሮል መጠንንም ይጨምራል።

    ከዚህም ባለፈ የደም ማመላለሻ ቱቦዎች እብጠትን ይቀንሳል።

    ሳቅ በርካታ ጥቅሞች እንዳሉት እሙን ነው፤ ምንም አይነት ጉዳት የማያስከትል መሆኑም ሌላኛው አበርክቶው ነው።

     

    የአዕምሯችን ታላቅ ሀይል

    አዕምሯችን ምርጥ ሀብታችን አልያም ሁነኛ ጠላታችን ሊሆን ይችላል።

    እናም አዕምሯችን አጠቃላይ የሰውነታችንን ጤና ለመጠበቅ እንዴት እንጠቀምበት የሚለውን ከላይ የተዘረዘሩ ነጥቦች ያጢኗቸው።

    ማንኛውም ሰው የአዕምሮውን ጥንካሬን በልምምድ ማጎልበት ይችላል።

    ከላይ የጠቀስናቸው ስልቶችም የጤናማ እና ረጅም እድሜ ቁልፍ መሳሪያዎች ሊሆኑ ይችላሉ።

    ምንጭ: www.psychologytoday.com  በፋሲካው ታደሰ  ለ FBC  የተተረጎመ

    Read more
  • በልዩ ዝግጅት ላይ ከመሳተፋችን በፊት ራሳችንን በመስታወት መመልከት የሚያስገኝልን 7 ጠቀሜታዎች::

                                                 

    በአንድ ህዝባዊ ወይም ማህበራዊ ልዩ ዝግጅት ላይ ለመታደም በምንፈልግበት ጊዜ መስታወት መመልከት እና ራሳችንን መገምገም እየተለመደ መጥቷል፡፡

    በዝግጅቱ ላይ ለየት ብሎ እና ማራኪ ሆኖ ለመቅረብም መስታወት ይጠቅማል፡፡

    መስታወት መመልከታችን ከምናስበው በላይ ያሉትን ጥቅሞች ከዚህ ቀጥሎ አቅርበናል፡፡

    1. አካላዊ ገፅታን ለማስተካከል

    የሰውነታችን ቅርፅ እንዲሁም አለባበሳችን የተስተታከለ እንዲሆን እና በህዝባዊ ሁነቱ ሳቢ ሆኖ ለመታየት ወደ ስፍራው ከማቅናታችን በፊት መስታወት መጠቀም ወሳኝ ነው፡፡

    2. አተነፋፈሳችንን ለማወቅ

    የሰው ልጅ በሕይወት እንዲኖር የመተንፈሻ አካላቱ በሚገባ መስራት አለባቸው፡፡

    ከዚህ ባሻገር በትልቅ ማህበራዊ ዝግጅ ላይ ስንገኝ አተነፋፈሳችን የተረጋጋ እና ሌሎችን የማይረብሽ ቢሆን ይመረጣል፡፡

    ለዚህም ደግሞ በቤት ውስጥ ባለን መስታወት በምን የአተነፋፈስ ልክ እየተነፈስን እንደሆነ ማረጋገጥ እና ለመረጋጋት መሞከር ይገባል፡፡

    ለአብነትም ስራ ቆይተን፣ ወይም በብስጭት ስሜት ወስጥ ስንሆን ያለው አተነፋፈስ ጥሩ ያልሆነ ስሜት በአዕምሯችን ውስጥ መኖሩን በሚያሳውቅ መልኩ ፈጣን እና የተቆራረጠ ይሆናል፡፡

    በመሆኑም በመስታወት ፊት ለፊት ቆመን ራሳችንን እያየን አየር ወደ ውስጥ አስገብቶ በዝግታ ማስወጣትን ተለማምዶ ሲስተካከል ወደ ምንፈልገው ዝግጅት ማምራት ተገቢ መሆኑን ነው ጥናቶች የሚያሳዩት፡፡

    3. አመለካከት (ባህሪን) ለመገምገም እና ለማረጋገጥ

    ከሰው ልጅ ስሜታዊ እንቅስቀሴዎች መካከል 55 በመቶዎቹ ቃላዊ ያልሆኑ ወይም አካላዊ ናቸው፡፡

    ይህ ከሆነ ደግሞ፣ ብስጭት በፊት ገጽታ ይታወቃል፤ በመሆኑም ሰዎች ለራሳቸው በመታመን ባህሪያቸውን ለማስተካከል እና በልዩ ዝግጅቱ ላይ ተረጋግተው በጥ ስነ ምግባር እንዲያሳልፉ ራሳቸውን በመስታወት መመልከት ተመራጭ ነው፡፡

    4. በመስታወት ውስጥ የራስን ተስፋ መመልከት


    አንዳንድ ጊዜ በቀጣይ ይሳካል ስለምንለው ነገር ባይሳካስ በሚል ትኩርት ላንሰጠው እንችላለን፡፡

    ሆኖም ይላሉ በዚህ ረገድ የተሰሩ ጥናቶች፤ ሰዎች በአንድ አጋጣሚ ማሳከት የሚፈልጉትን ነገር ለምሳሌ በልዩ ዝግጅቶች ላይ ሊያሳኩት ስለፈለጉት ነገር ያላቸውን ተስፋ ለማጠናከር እና ግቡን ለመምታት በመስታወት ውስጥ ራስን በመመልከት ተስፋን መሰነቅ ተገቢ ይሆናል ይላሉ፡፡

    5. የፍርሃት ስሜትን ለማስወገድ

    ፍርሃትን እና ጭንቀትን ለማስወገድ ድግግሞሻዊ የመረጋጋት ልምምዶችን እና ራስን በተመስጦ መመልከትን ይጠይቃል፡፡

    ፍርሃት ወደ ሰዎች አዕምሮ በሚመጣት ጊዜ ሰዎች መፍራታቸውን አምነው ለማስወገድ ትረት መዳረግ አለባቸው፡፡

    ለአብነትም በመስታወት ውስጥ ራስን እያዩ አተነፋፈስን በማረጋጋት፣ እና ፍርሃቱ ወደ አዕምሮ የመጣው ያለምንም ምክንያት መሆኑን፣ በዝግጅቱ ላይ መገኘት እንደሚያኮራ ለአንጎላችን በመንገር የራስ መተማመንን ማጎልበት ይገባል፡፡

    6.ራስን ከመውቀስ ለማዳን

    ብዙ ጊዜ በሆነው ባልሆነው ነገር ራሳችንን በመውቀስ ከሰዎች ጋርም ስንገናኝ የጥፋተኝነት ስሜትን በሚያንፀባርቅ መልኩ እንቀርባለን፡፡

    እንደዚህ ዓይነቱ ልምድ በጣም ልዩ በሆኑ ዝግጅቶች እና የእኛን ድርሻ በሚፈልጉ ማህበራዊ ሁነቶች ላይ ጉዳት ያመጣብናል፡፡

    በመሆኑም ወደ ዝግጅቱ ከማምራታችን እና የስራ ድርሻችንን ከመረከባችን በፊት ራሳችንን ከምንም መጥፎ ስሜት እና ከወቀሳ አውጥተውን እንድንሄድ በመስታወት ውስጥ ከራሳችን ጋር መነጋገር እና ቀለል አድርጎ ማየት አስፈላጊ ነው፡፡

    እኛ ለራሳችን መልካም ነገርን መመገብ አለብን፡፡

    7. በትክክል የምንፈልገውን ነገር ለማወቅ

    ሰዎች ስለ አንድ ጉዳይ ሲያስቡ ከእውነት የሚፈልጉትን መሆኑ አለመሆኑን መለየት ያስልጋቸዋል፡፡

    መስታወት እየተመለከቱ ራስን እየጠየቁ፣ የምሳተፍበት ጉዳዩ በትክክልም ያስፈልኛል ወይስ አያስፈልገኝም የሚለውን ማረጋገጥ ግድ ይላል፡፡

    ይህ ደግሞ በሕይወት ውስጥ በራስ በመተማመን ስሜት ነገሮችን ለመወሰን እና የምንፈልገው እንዲሳካ ያግዛል፡፡

    በአጠቃላይ መስታወትን እየተመለከቱ ራስን መገምገም፣ ከፍርሃት እና ሌሎች አካላዊም ሆነ ስነልቦናዊ አሉታዊ ተጥፅዕኖዎች እንድንርቅ ያደርጋል፡፡

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

     

    Read more
  • ጎግል የሞባይል ስልክ የመረጃ መፈለጊያ መተግበሪያውን አሻሻለ::

                                                   

    ጎግል የሞባይል ስልክ የመረጃ መፈለጊያ መተግበሪያው ተጠቃሚዎች የሚፈልጉትን አዳዲስ መረጃ በቀላሉ በሚያገኙበት መልኩ ማሻሻሉን ገልጿል፡፡

    በማሻሻያውም በሞባይል ስልክ ውስጥ የሚገኘው የመፈለጊያ መተግበሪያ ስለ መዝናኛዎች፣ የጉዞ መረጃ፣ የስፖርት ሁነት እና ሌሎችንም ርዕሰ ጉዳዮችን ጠቋሚ ስርዓት አካቷል፡፡

    በዚህም ከፌስቡክ የአዳዲስ የመረጃ መጠቆሚያ ስርዓት ጋር እንደሚፎካከር ነው ኩባንያው የገለጸው፡፡

    ዛሬ በአሜሪካ ተግባራዊ የሆነው የመረጃ ማሳወቂያ የመፈለጊያ ስርዓት በቀጣይ ሳምንታት በሌሎችም ሀገራት ወደ ተግባር እንደሚገባ ተነግሯል፡፡

    አዲሱ ማሻሻያ "Google Feed," የሚል መጠሪያ የተሰጠው ሲሆን ከፌስቡክ "News Feed," ጋር እንዲመሳሰል እና በተግባርም ተቀራራቢ መሆኑ ተጠቁሟል፡፡

    ሆኖም የፌስቡክ ኩባንያን ፈጠራ ለመቅዳት ሳይሆን በጎግል መረጃ ለሚያፈላልጉ ሰዎች ስለሚፈልጉት ጉዳይ አዳዲስ መረጃዎችን ተደራሽ ለማድረግ ያለመ ነው፡፡

    የጎግል የምህንድስና ዘርፍ ምክትል ፕሬዚዳንቱ ቤን ጎሜስ እንደተናገሩት፥ አዲሱ የመረጃ መጋቢ የማሻሻያ ስራ የተጠቃሚዎችን ፍላጎት ያማከለ ነው፡፡

    በተለይም በአዲሱ ሞባይል ስልክ የመፈለጊያ ስርዓት ውስጥ ስለሚፈለገው ወቅታዊ መረጃ፣ ሁነቶች እና ሌሎችም ጉዳዮች ዋነኛውን የመረጃ ምንጭ የሚገኝበትን የድረ ገፅ ማስተሳሰሪያ ያካትታል፡

    የምህድስና ምክትል ፕሬዚዳንቱ ጎግል በመረጃ የመፈለጊያ ስርዓቱ ላይ ማስታወቂያዎችን ለማስተላለፍ የቅርብ ጊዜ እቅድ የለውም ብለዋል፡፡

    ጎግል ፊድ ተጠቃሚዎች የፈለጉትን የመረጃ ትውስታ፣ እንዲሁም ከሌሎች የጎግል መረቦች ማለትም በዩቲዩብ፣ በጂ ሜይል እና በጎግል ካሌንደር የሚመጡ አዳዲስ መረጃዎች መግባታቸውን ጥቆማ እንዲደርሳቸው ያደርጋል፡፡

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ

    Read more
  • በክረምት መነሻ የወቅቶች ኀሰሳ

                                           

    ከሔኖክ ያሬድ

    ሰኔ መገባደጃ ላይ ነው፣ ቦሌ አካባቢ በሚገኝ የጀበና ቡና በሚቸረቸርባት አንዲት ደጃፍ ጎልማሶችና ወጣቶች ክብ ሠርተው ቡናውን ፉት እያሉ ያወጋሉ፡፡ አንዱ ኮበሌ የዝናሙን መበርታት አይቶ ‹‹ክረምት ገባ ማለት ነው?›› ብሎ ይጠይቃል፡፡ ሌላው ‹‹አዎ ገብቷል ዋናው ክረምት ሰኔ 26 ነው የገባው፤ ከርሱ በፊት የነበረው ወቅት ፀደይ በልግ ነው፤›› ሲል ‹‹ጸደይ ከመቼ ወዲህ ነው በልግ የሚሆነው? ጸደይ ዐደይ አበባ የሚያብበት የመስከረሙ ወቅት አይደለምን?›› ሲል ሌላኛው ይሞግታል፡፡ ሁሉም ስለወቅቶች የመሰለውን እየተነጋገረ እየተሟገተ ‹‹በቃ ወቅቶቹ ክረምትና በጋ ናቸው›› በሚለው እንስማማ ብለው ይለያያሉ፡፡

    ‹‹ባሕረ ሐሳብ›› ተብሎ በሚታወቀው የኢትዮጵያ የዘመን አቆጣጠር በቅጡ ባለመታወቁ ከዝቅተኛ እስከ ከፍተኛ ደረጃ ባሉት የትምህርት ተቋማት ተገቢው ቦታ ባለማግኘቱ የዕውቀት ክፍተት ይታያል፡፡ ኢትዮጵያ የራሷ ፊደል፣ አኀዝ፣ የዘመን አቆጣጠር፣ ወዘተ ያላት አገር እየተባለች ብትወሳም፡፡

    ሌላው ይቆይና የዘመን አቆጣጠሯ መነሻና መድረሻ የወቅት አከፋፈልና ስያሜ ተጠንቅቆ ላለመያዙና በቅጡ ላለመተላለፉ ከላይ የተጠቀሰው መንደርደርያ አንዱ ማሳያ ነው፡፡ በሥነ ጽሑፍ ታሪክ ከፍታ ላይ የተቀመጠው የሐዲስ ዓለማየሁ ፍቅር እስከመቃብር ልብ ወለድ (ገጽ 91) ስለፊታውራሪ መሸሻ ግቢ መልክዐ መሬት በተገለጸበት ምንባብ ውስጥ ከአራቱ ወቅቶች አንዱ እንዲህ ተገልጿል፡፡

    … በወፍራምና በቀጭን አስማምተው እየዘመሩ ካበባ ወዳበባ ይዘዋወሩ የነበሩ ንቦችና አንድ ጊዜ በፍሬ ተክሎች ዙሪያ ሌላ ጊዜ በሜዳው በተነጠፈው ያበባ ምንጣፍ ላይ በየጉዋዳቸው እየዞሩ ይጨፍሩ የነበሩ በጸደይ የሚመጡ፣ ጌጠኛ ብራብሮች ሲታዩ ያ ከልምላሜና ከመአዛ ከውበትና ከለዛ ድርና ማግ የተሰራ ጸደይ ያ የክረምትን ቁርና የበጋን ሀሩር የማያሰማ ጸደይ ባጭር ጊዜ የሚያልፍ መሆኑን በመረዳት ሳያልፍ እናጊጥበት ሳያልፍ እንደሰትበት፣ ሳያልፍ እንስራበት ብለው የሚጣደፉ ይመስሉ ነበር፡፡

    አቶ ሐዲስ ከ51 ዓመት በፊት በጻፉት በዚህ ድርሰት በምናባቸው የሣሉት የወርኃ መስከረምን፣ ክረምት መሰስ ብሎ ካለፈ በኋላ የሚታየውን ነፀብራቅ ነው፡፡ ጸደይ በክረምትና በበጋ መካከል የሚመጣ አድርገው ሥለውታል፡፡

    አቶ ሐዲስ ፍቅር እስከ መቃብርን በጻፉ በሦስተኛው ዓመት ባለቅኔውና ጸሐፌ ተውኔት ጸጋዬ ገብረ መድኅንም በአንድ ግጥማቸው (በ1966 ዓ.ም. በታተመው ‹‹እሳት ወይ አበባ›› መድበል ውስጥ ይገኛል) ‹‹በራ የመስቀል ደመራ ጸደይ አረብቦ›› የሚል ይገኝበታል፡፡ የመስቀል ደመራ መስከረም 17 ከተለኮሰ በኋላ የነበረውን ክረምት ለመተካት ጸደይ ክንፉን ዘርግቶ እየጠበቀ ለመሆኑ የሚጠቁም ነው፡፡

    ሁለቱ ዕውቅ ደራስያን ሐዲስና ጸጋዬ ዐደይ አበባ የሚፈነዳባት፣ ቢራቢሮዎች፣ ንቦች የሚፈነጥዙበት ከክረምት በኋላ የሚመጣው ‹‹ጸደይ›› ነው ብለው መጻፋቸው ነው ስህተቱ፣ ከትውልድ ወደ ትውልድ እየተላለፈ እንዲመጣ ያደረገው፡፡ ይሁን እንጂ ሎሬት ጸጋዬ በኋላ ላይ ‹‹ኢልማ አባ ገዳ›› በሚለው በሲዲ በተሰራጨው ቅኔያቸው ከክረምት በኋላ የሚመጣው ‹‹መፀው›› መሆኑን በጽሑፋቸው በድምፃቸው ጭምር አስቀምጠውታል፡፡

    በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ አርትስ ፋኩልቲ የኢትዮጵያ ቋንቋዎችና ሥነ ጽሑፍ ክፍል በዮናስ አድማሱ፣ ሀብተማርያም ማርቆስ፣ ዮሐንስ አድማሱና ኃይሉ ፉላስ ተዘጋጅቶ ‹‹አማርኛ ለኮሌጅ ደረጃ የተዘጋጀ›› ተብሎ የቀረበው ጥራዝ፣ ‹‹በምንባቡ ውስጥ አቶ ሐዲስ ‘ጸደይ’ ያሉት ‘መፀው’ መሆን አለበት፤›› ብሎ የሰጠው ማስተካከያ ከደራሲውም፣ ከብዙኃኑም የደረሰ አለመሆኑ መጽሐፉ በተደጋጋሚ ሲታተም ማስተካከያ አለመደረጉ የዜማ ግጥም ደራሲዎችም መረጃው ስላልኖራቸው በዘፈኖቻቸው መስከረምና ጸደይን፣ ጸደይና ዐደይን እያያዙ መዝለቁን አልሰነፉበትም፡፡

    የአራቱ ወቅቶች መግቢያና መውጫ

    ‹‹… ሰኔ ደግሞ መጣ ክረምት አስከትሎ

    ገበሬው ተነሣ ማረሻውን ስሎ፡፡

    ሐምሌም ተከተለ ገባ ዝናብ ጭኖ

    ቀንና ሌሊቱን በዝናብ ጨፍኖ፡፡

    ነሐሴ ተተካ ኃይለኛው ክረምት

    ያወርደው ጀመረ የዝናብ መዓት፡፡…››

    አንድ ገጣሚ ‹‹የዓመቱ ወራት›› ብሎ ከመስከረም እስከ ጳጉሜን ያሉትን የኢትዮጵያ 13 ወራትን ገጽታና ባሕሪያት የገለፀበት ነበር፡፡ ከማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ስንቀዳው ስሙ ስላልሰፈረበት ለመጥቀስ አላመቸም፡፡

    ዘመን ከሚሞሸርባት፣ ዓመት ከሚቀመርባት ከወርኃ መስከረም የሚነሣው የኢትዮጵያ ዓመት ቁጥር በአራት ወቅቶች የተመደበ ነው፡፡ አራቱ ወቅቶች (ዘመኖች) ክረምትና በጋ፣ መፀውና ጸደይ ናቸው፡፡

    ክረምት- ዝናም፣ የዝናም ወራት ማለት ነው፡፡ ከሰኔ 26 ጀምሮ የሚገባ ያመት ክፍል ነው፡፡ ሰኔ መገባደጃውን ተክትሎ ስለሚመጣው ክረምት ታላቁ ቅዱስ ያሬድ ‹‹የዝናብ ኮቴ ተሰማ በዘነበ ጊዜም ነዳያን ይደሰታሉ፣ የተራቡም ይጠግባሉ፡፡›› (ደምፀ እገሪሁ ለዝናም፣ ሶበ ይዘንም ዝናም ይትፌስሑ ነዳያን፤ ደምፀ እገሪሁ ለዝናም፣ ሶበ ይዘንም ዝናም ይፀግቡ ርሁባን›› በማለት በስድስተኛው ምታመት ጽፏል፡፡

    ቅዱስ ያሬድ በአራቱ ክፍላተ ዓመት (ወቅቶች) ተመሥርቶ ባዘጋጀው በታላቁ መጽሐፈ ድጓው ዘመነ ክረምትን በሰባት ክፍሎች እንደሚከተለው መድቦታል፡፡

    ከሰኔ 26 እስከ ሐምሌ 18 ደመና፣ ዘር፤ ከሐምሌ 19 እስከ ነሐሴ 9 መብረቅ፣ ነጐድጓድ፣ ባሕር፣ አፍላጋት (ወንዞች)፣ ጠል፤ ከነሐሴ 10 እስከ 27 ደሴቶች፣ የቁራ ጫጩት፣ የፍጥረታት ዓይን ሁሉ፤ ከነሐሴ 28 እስከ ጳጉሜን 5 (6) ጎሕ፣ ነግህ፣ ጽባሕ፣ ብርሃንና መዓልት፤ ከመስከረም 1 እስከ 7 ዘመነ ዮሐንስ፤ መስከረም 8 ዘካርያስ፤ ከመስከረም 9 እስከ 15 ዘመነ ፍሬ፤ መስከረም 16 ሕንጸት፤ ከመስከረም 17- 25 ዘመነ መስቀል፡፡

    ገበሬው በዘመነ ክረምት እኩሌቶቹን አዝርዕት በሰኔ፣ ገሚሶቹን በሐምሌ፣ እንዲሁም ሌሎቹን አዝርዕት በነሐሴና በመስከረም ይዘራል፡፡ አትክልቱንም ይተክላል፡፡ የክረምቱ ወራት የሚያበቃው አዲሱ ዓመት በገባ በመስከረም 25ኛው ቀን ላይ እንደሚሆን የባሕረ ሐሳብ መምህራን ይገልጹታል፡፡  

    መፀው፡- ትርጉሙ አበባ ማለት ነው፡፡ መገኛው ግስ ‹‹መፀወ›› አበበ፣ አበባ ያዘ ዘረዘረ፣ ሊያፈራ ማለት ነው፡፡ ጸገየ (አበበ) ብሎ ጽጌ (አበባ)ይጠቅሳል፡፡ አፈሊቅ አክሊሉ ገብረኪሮስ ‹‹ለኢትዮጵያ ታሪኳ ነው መልኳ›› በሚለው ድርሳናቸው እንዳመሠጠሩት፣ የክረምት ተረካቢው መፀው የተባለው ክፍለ ዘመን እንደ ክረምት የውኃ ባሕርይ ያፈላል፡፡ ይገናል፡፡ እንቡር እንቡር ይላል፤ ይዘላል፤ ይጨፍራል፡፡ ከዚህም የተነሳ ወንዞች ይመላሉ፡፡ ምንጮች ይመነጫሉ፡፡ አዝርዕትና አትክልት ሐዲሳን ፍጥረታት ሆነው ይነሳሉ፡፡ ይበቅላሉ ይለመልማሉ፡፡

    አበባና ነፋስን ቀላቅሎ የያዘው ዘመነ መፀው ምሥጢሩ መዓዛ መስጠት፣ እንቡጥና ፍሬ ማሳየት እንደሆነም ተመልክቷል፡፡

    የወቅትን ጥንተ ነገር እንደሌሎች ደራስያን ያልሳቱት ዕውቁ ባለቅኔ ዮሐንስ አድማሱ የመፀውን መስከረምነት፣ ጥቅምትነት ኅዳርነትና ታኅሣሥነት ከ53 ዓመት በፊት ተቀኝተውበታል፡፡ ከውበት ጋር በማያያዝ ጭምር ርዕሱ ‹‹ይሰለቻል ወይ?›› የሚል ነው፡፡

    ይሰለቻል ወይ?

    የመፀው ምሽቱ አብራሀዳው ሲነፍስ

    የኅዳር የጥቅምት የትሣሥ አየር

    ጨረቃ አጸድላ ተወርዋሪ ኮከብ ሲነጉድ ሲበር

    ይሰለቻል ወይ?

    በክንድ ላይ ሁና

    ብላ ዘንጠፍ ዘና

    ሶባ ቀዘባዋ የሚያፈቅሯት ልጅ

    ፍቅር ሲፈነድቅ ሲሠራ ሲያበጅ

    ይሰለቻል ወይ?

    የውበት የፍቅር የሐሴት ሲሳይ፡፡

    መስከረም 26 ቀን የሚጀምረውንና ከክረምት በኋላ የሚመጣውን መፀው ቅዱስ ያሬድ እንዲህ ገልጾታል፡፡ ‹‹በጊዜሁ ኀለፈ ክረምት

                ቆመ በረከት

                ናሁ ጸገዩ ድኔያት››

    ክረምት በጊዜው አለፈ፤ አሁን የበረከት ጊዜ ይሆናል፤ አበቦችም ያብባሉ እንዲል፡፡

    በጋ ወቅቱ ሐሩራማ፣ ደረቃማ ነው፡፡ ደረቅነት የሚፀናበት፣ የሚግልበት የሚጋይበት ስለሆነም ሐጋይ ይባላል፡፡ ታኅሣሥ 26 ቀን ገብቶ መጋቢት 25 ይወጣል፡፡ በጋ በመፀውና በጸደይ መካከል የሚገኝ በመሆኑም ሦስቱም በአንድነት በጋ የሚባሉበት አግባብ አለ፡፡ ‹‹ዘጠኝ ወር በጋ ሦስት ወር ክረምት›› እንዲሉ፡፡

    ጸደይ

    በጋ እንደተፈጸመ የሚከተለው ወቅት ጸደይ ነው፡፡ ከመጋቢት 26 ቀን እስከ ሰኔ 25 ቀን ድረስ ይዘልቃል፡፡ የአለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ መዝገበ ቃላት ጸደይን፣ አጨዳ፣ የአጨዳ ወራት ዘመነ በልግ ይለዋል፡፡ በወዲያ መከር በወዲህ በልግ የሚደርስበት የሚታጨድበት ወዲያውም የሚዘራበት ወርኃ ዘርዕ (የዘር ወር) ሲልም ያክልበታል፡፡

    በመጋቢት፣ በሚያዝያና በግንቦት የሚዘንበው ዝናብ የበልግ ዝናብ፣ በመባልም ይጠራል፡፡ አፈሊቅ አክሊሉ ጸደይንም እንዲህ አመስጥረውታል፡፡ ‹‹ሐጋይ (በጋ) ወርኃ እሳት ሆኖ እንደቆየ፣ ጸደይም ወርኃ መሬት ሆኖ ይቆያል፡፡ መምህራን ይህንን ሲያስረዱ እንዲህ ይላሉ፡፡ የመሬት ወራት ከመሆኑ የተነሳ ወደ ሜዳ ሄዶ ደንጊያ ቢፈነቅሉ የሳር፣ የእንጨት ልምላሜ ያለአንዳች ዝናብ ለምልሞ ይገኛል፡፡

    ‹‹ወደ ጓዳ ገብቶ ጋን ቢያነሱ፣ እንዲሁ የሳር ልምላሜ ለምልሞ ይገኛል፡፡ ገበሬም በልግ ከመከር ሰጠኝ ብሎ ለፈጣሪው ዕጥፍ ድርብ ምስጋና የሚያቀርበው በዚህ ወራት ነው፡፡

    ‹‹ግጥም ገጣሚም፣ ጸደይ የበልግ አዝመራ የሚገኝበት ወራት መሆኑን ሲያመለክት እንዲህ ብሏል፡፡

    ሁሉም ያምረኛል በየምግባሩ፣

    እነ አለቃ እንደብተራ ቅኔ ሲመሩ

    ገበሬዎችም ሚያዝያን ሲያዘምሩ

    ወታደሮችም ጥይት ሲዘሩ፡፡

    ‹‹ገበሬዎቹ በመጋቢት በሚያዝያ በግንቦት የሚዘንበውን ዝናብ የበልግ ዝናብ ይሉታል፡፡ በለገልን በልግ ሰጠን እያሉ የበልግ ወራት እርሻውን ያከናውናሉ፡፡

    ‹‹ጸደይ በመስከረም? ወይስ በመጋቢት? በፈረንጅ ወይስ በአበሻ?›› በሚል ርዕስ ሐተታ የጻፉት አፈሊቅ አክሊሉ እንደገለጹት፣ ዛሬ ግን አንዳንድ ሰዎች በአውሮፓ ክፍለ ዘመን እየተመሩ ጸደይ በመስከረም 26 ቀን የሚገባው ክፍለ ዘመን ስም ነው እያሉ ያቀርባሉ፡፡

    መምህራን ጸደይ በጥቅምት በኅዳር ነው አይሉም፤ የአቡሻሕርና የመርሐ ዕዉር ቁጥር መምህራን፣ ድጓ ነጋሪዎች ሳይቀሩ የኢትዮጵያ ጸደይ በመስከረም መጨረሻ ይገባል አይሉም፡፡ አይከራከሩበትም አይለያዩበትም፡፡

    ጸደይ የሚገባው በመጋቢት 26 ቀን ነው ማለትን አይክዱም አያስተባብሉም ክፍለ ዘመናችንም ከፈረንጆች ክፍለ ዘመን መለየቱን ገልጠው ያስረዳሉ፡፡ እኛ መፀው ስንል ፈረንጆች ጸደይ ገባ ይላሉ እያሉ የክፍለ ዘመናችንን ልዩነት ሐተታ ያብራራሉ፡፡ መጻሕፍቱም ይህንኑ ይመሰክራሉ፡፡

    ታዲያ አንዳንድ ሰዎች ክፍለ ዘመናችንን ለምን ያዘዋውሩታል? ጸደይ ማለት በልግ ማለት እንደሆነ እየታወቀ፣ የበልግ ዝናብ ዘንቦ ገብስ ዘንጋዳ ማሽላ በቆሎ የሚዘራበት ወራት ከፊታችን ቁሞ ነገሩን ቀምሞ እየመሰከረ አደናጋሪ ነገር መምጣት ምን ይጠቅመናል? ይልቅስ ‹‹ወረጎ መሬት›› ማለት መሬት የሚሰባበት የሚወፈርበት የሚዳብርበት ወራት መሆኑን እንገነዘባለን፡፡ 

    አንድ በብዙኃን በሚታወቀው ብሂል ‹‹ለሞኝ ሰኔ በጋው መስከረም ክረምቱ›› ላይ አንዱ በነጠቃ ‹‹ለሞኝ መስከረም ጸደዩ መጋቢት መፀዉ›› ብሎታል፡:

    ምንጭ:- ሪፖርተር 

    Read more
  • ማህበራዊ ሚዲያዎች ወጣቶችን ለጭንቀትና ፍርሃት እንደሚዳርጉ ተመራማሪዎች ገለጹ::

                                                  

    የማህበራዊ ትስስር ገጾች በበርካቶች ዘንድ ተመራጭና የመገናኛ ዘዴዎች ከሆኑ ውለው አድረዋል።

    የስነ ልቦና እና የህክምና ባለሙያዎች ደግሞ እነዚህ የማህበራዊ ትስስር ገጾች ካላቸው ጠቀሜታ ባሻገር የጎንዮሽ ጉዳት እንደሚያስከትሉም ይገልጻሉ።

    ከዚህ ጋር የተያያዙ በርካታ ጥናትና ምርምሮች ደግሞ የማህበራዊ ትስስር ገጾች ላይ ብዙ ጊዜ ማሳለፉ የጎንዮሽ ጉዳት እንዳለው ይገልጻሉ።

    ከዚህ ጋር ተያይዞ የማህበራዊ ትስስር ገጾች በወጣቶች ላይ ያለውን ተፅዕኖ በተመለከተ በእንግሊዝ የተደረገ ጥናት ውጤት ይፋ ሆኗል።

    ጥናቱ እድሜያቸ ከ12 እስከ 20 አመት የሚደርሱ ከ10 ሺህ በላይ ታዳጊና ወጣቶችን ያካተተ ነው።

    በጥናቱ የወጣቶቹ የማህበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም ተፈትሿል።

    በዚህም ወደ 70 በመቶ የሚሆኑት በማህበራዊ ሚዲያ ሱስ የተጠመዱ መሆናቸውን ተናግረዋል።

    17 በመቶዎቹ ደግሞ ለማህበራዊ ሚዲያ ቸልተኞች እንደሆኑና ይህን እንደማያጠቀሙ ገልጸዋል።

    ማህበራዊ ሚዲያን የተለያዩ መረጃዎችን ለማግኘት፣ ከሰዎች ጋር ለመገናኘትና ለመወያየት እንዲሁም ስሜታቸውን ለመግለጽና ሁነቶችን ለመከታተል እንደሚጠቀሙበትም ይገልጻሉ።

    ከዚህ ጋር ተያይዞም በማህበራዊ ትስስር ገጾች ስለተለያዩ ጉዳዮች እንደሚወያዩም ነው የገለጹት።

    ከተጠቃሚዎች መካከልም 47 በመቶ ያክሉ በማህበራዊ ሚዲያ ውይይት ወቅት አላስፈላጊ ነገሮችን እንደማያነሱና እንደማይወያዩ አስረድተዋል።

    ከዚያ ይልቅ መልካምና በጎ ነገሮችን እንደሚያነሱም ይጠቅሳሉ።

    በጥናቱ ከተሳተፉት መካከል 40 በመቶ ያክሉ በማህበራዊ ገጻቸው ግድግዳ ላይ የለጠፉትን ነገር ሌሎች ሰዎች ካልወደዱትና ካልተጋሯቸው መጥፎ ስሜት እንደሚሰማቸው ገልጸዋል።

    35 በመቶዎች ደግሞ የራስ መተማመናቸው በማህበራዊ ትሰስር ገጾች ባላቸው ተከታታይ ብዛት የተወሰነ ነው ብለዋል።

    ባለሙያዎች ግን ይህን መሰሉ አካሄድ ወጣቶችን ከእውነታው የወጣ ስብዕና ባለቤት ያላብሳል ነው የሚሉት።

    ይህ የወጣቶቹ የበዛ የማህበራዊ ሚዲያ ሱሰኝነት ደግሞ፥ ማንነታቸው፣ ፀባያቸው እና ስብዕናቸው ላይ የራሱን ተፅዕኖ ያሳርፋልም ነው ያሉት ባለሙያዎቹ።

    በዚህ መሰሉ የማህበራዊ ሚዲያ ሱሰኝነት የተጋለጡት ደግሞ ለከፍተኛ ጭንቀትና ፍርሃት የተጋለጡ እንደሆኑም አስረድተዋል።

    ከዚህ ጋር ተያይዞም ይህ የማህበራዊ ትስስር ሚዲያ ሱሰኝነት ወጣቶችን ወዳልተፈለገ ጭንቀትና ፍርሃት ይመራቸዋል ብለዋል በጥናታቸው።

    ምንጭ:- FBC

    Read more
  • ቴስላ በዋጋ እጅግ ርካሽዋን የመጀመሪየዋ የኤሌክትሪክ መኪና አመረተ

    ታዋቂው የአሜሪካ ኩባንያ ቴስላ እስካሁን ከተሰሩት ሁሉ በዋጋ አነስተኛው የተባለውን የመጀመሪያውን ቴስላ ሞዴል 3 የኤሌክትሪክ መኪና በትናንትናው ዕለት አምርቶ ማውጣቱን የኩባንያው ዋና ስራ አስፈጻሚ ቢሊየነሩ ኤለን ሙስክ አስታውቀዋል፡፡ ቴስላ ሞዴል 3 ተባለቺው በኤሌክትሪክ ሃየል የምትንቀሳቀሰውና አንድ ጊዜ ቻርጅ በመደረግ እስከ 215 ማይል ርቀት መጓዝ ትችላለች የተባለቺው አምስት ተሳፋሪዎችን የመያዝ አቅም ያላት አዲሷ የኩባንያው መኪና በ35 ሺህ ዶላር ለገበያ እንደቀረበች ሚረር ድረገጽ ዘግቧል፡፡

    ኩባንያው የአሌክትሪክ መኪና ለማምረት የሚያስችለውን ህጋዊ ፈቃድ ያገኛል ተብሎ ከሚጠበቅበት ጊዜ በሁለት ሳምንታት ቀደም ብሎ ማግኘቱን የዘገበው ሚረር ድረገጽ፣ እስከ ሶስት ሳምንታት ጊዜ ውስጥ 32 መኪኖችን፣ እስከ መስከረም ወር ደግሞ 1ሺህ 500 መኪኖችን አምርቶ ለደንበኞቹ ለማስረከብ ስራ መጀመሩን ገልጧል፡፡

    ቴስላ ኩባንያ የማምረት አቅሙን በከፍተኛ ሁኔታ በማሳደግ እስከሚቀጥለው አመት ታህሳስ ወር ድረስ በወር 20ሺህ መኪኖችን የማምረት አቅም ላይ እንደሚደርስም ተነግሯል፡፡

    ኩባንያው ባለፈው የፈረንጆች አመት 2016 ብቻ ከ25 ሺህ በላይ ሞዴል ኤክስ እና 51 ሺህ ያህል ሞዴል ኤስ የተባሉ መኪኖቹን ለደምበኞቹ በመሸጥ 7 ቢሊዮን ዶላር ያህል ገቢ ማግኘቱንም ዘገባው አስታውሷል፡፡

     

    ምንጭ:- አዲስአድማስ

     

    Read more
  • ድንቃድንቅ ከእንስሳት አለም-- አብዛኛዉ lip stick ከአሳ ቆዳ እንደሚሰራ ያውቃሉ***ሌሎች ለማመን የሚከብዱ ተፈጥሮዎች

    - የቀጭኔ ምላስ 2 ጫማ ያህል ርዝመት

    - አዞ በሚመገብበት ወቅት ያለቅሳል።

    - ግመል የሐሞት ከረጢት የላትም።

    - አቦ ሸማኔ በፍጥነቱ ተወዳዳሪ የሌ እንስሳ ነው።

    - ጉማሬ የደስደስ ስሜት ሲሰማው ቀይ ላብ ያመነጫል። - ታይላንድ ውስጥ የሚወለዱ ድመቶች ሁሉ ነጭ ናቸው።

    - ሰማያዊ አሳ ነባሪ /ዌል/ በቀን 30 ኩንታል ወይም 3000 ኪ.ግ ምግብ መብላት ይችላል። በሌላ በኩል ያለ ምግብ ለስድስት ወር መቆየት ይችላል

    -አዕዋፋት ምግባቸዉን ለመዋጥ የመሬት ስበት ያስፈልጋቸዋል።

    -አዞ ዉሀ ዉስጥ ጠልቆ ለመዋኘት ለግዚዉ ድንጋይ ይዉጣል።

    -የእባብ ሆድ ዉስጥ የሚገኝ አሲድ አጥንትን ሰባብሮ መፍጨት ይችላል።ነገር ግን ፀጉር መፍጨት አይችልም።

    - አብዛኛዉ lip stick ከአሳ ቆዳ ይሰራል።

    -32 ጡንቻዎች በድመት ጅሮ ዉስጥ ይገኛል።

    -ድመት 100 የተለያዩ ድምፇችች ማሰማት ትችላለች።

    -የግመል ወተት አይረጋም።

    -የእንቁራሪቶች ቡድን ሰራዊት ወይም Army በመባል ይታወቃሉ።

    -አይኗ ሰማያዊ ያልሆነች ድመት አትሰማም።

    -አይጥና ቀጭኔ ከግመል ይልቅ ያለ ዉሃ መቃየት ይችላሉ።

    -አዞ ምላሱን ወደ ዉጪ ማዉጣት አይችልም።

    -ጉንዳን ከእንቅልፍ ሲነሳ እንደ ሰዉ ይንጠራራል።

    -በአለማችን የጫጩት ብዛት ከሰዉ ይበልጣል።

    -በአለማችን ከእባብ ይልቅ በንብ ተነድፎ ሚሞት ሰዉ ያመዝናል።

    -70 ሚልየን በጌች በኒዉዝላልድ ከ4 ሚልየን ሰዏች ጋር ይኖራሉ።

    -የፈረስ አጥንት ብዛት ከሰዉ በ18 ይበልጣል።

    -የአዞ ቆዳ ቀለም አልባ ነዉ።

    -ሴት ጉማሬ ስትወልድ ዉሃ በመጥለቅ ነዉ።

    -በናይል ወንዝ ዳርቻ በአመት ወደ 1ሺ የሚጠጋ ሰዉ በዞ ይበላል።

    -ቀጭኔ መዋኘት አይችልም።

     

    Read more
  • ማንበብ ለጤናማ ሕይወት - Impacts of Reading For Your Health

     

    ማንበብ አዕምሮን ለማስፋትና እውቀት ለማዳበር አይነተኛ ሚና እንዳለው ይታመናል።

    በማንበብ ራስን ከአላስፈላጊ እና ከአልባሌ ቦታዎች በመጠበቅ እውቀትን መገብየትም ይቻላል።

    ከዚህ ጋር ተያይዞ ባለሙያዎች የማንበብ ልማድ ለጤና እና ለደህንነት መልካም መሆኑንም ይመክራሉ።

    ከአሜሪካው ያሌ ዩኒቨርሲቲ በተውጣጡ ተመራማሪዎች የተደረገው ጥናት እንደሚያሳየው፥ በሳምንት ቢያንስ ለ3 ሰዓት ተኩል ለሆነ ጊዜ የሚያነቡት ከማያነቡቱ የተሻለ ጊዜ በህይዎት የመቆየት እድል አላቸው።

    በቀጣዮቹ 12 አመታት ከማያነቡት በ23 በመቶ የተሻለ በህይዎት የመቆየት እድል አላቸው ብለዋል።

    ይህ የሚሆነው ደግሞ ማንበብ ከአንጎል ህዋሳት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት ስለሚኖረውና አዕምሮ ላይ እክል በመፍጠር የሞት ሁኔታን የሚያፋጥኑ ሁኔታዎችን ለመቀነስ ስለሚረዳ መሆኑንም ያስረዳሉ።

    እንደ ተመራማሪዎች ማንበብ በዚህ መልኩ የጤና ሁኔታን ያሻሽላል፤

    ጭንቀትን ያስወግዳል፦ 60 በመቶው የሰው ልጅ ጤና የሚስተጓጎለው ከጭንቀት በመነጨ መሆኑን ጥናቶች ያሳያሉ።

    ይህ ደግሞ ለልብ እና ተያያዥ የጤና ችግሮች ተጋላጭነትን በ50 በመቶ እንዲሁም በአዕምሮ ውስጥ የሚከሰት የደም መፍሰስን በ40 በመቶ ይጨምራል እንደ ጥናቱ።

    በዚህ ዘርፍ የተደረገው ጥናት ታዲያ ማንበብ ሙዚቃ ከማድመጥም ሆነ ንጹህ አየር ለማግኘት ከሚደረግ ሽርሽር ይልቅ ጭንቀትን በ68 በመቶ እንደሚቀንስ ያሳያል።

    ሌላው ቢቀር ካፌ ወይም መንገድ ላይ እስከ 6 ደቂቃ ድረስ እንኳን ጋዜጣ የማንበብ ልማዱ ቢኖረን የልብ ምትን ማስተካከል እና የሚከሰት የጡንቻ አከባቢን መቆጣትና መስነፍ ማስተካክል ይቻላል ባይ ናቸው።

    በእንግሊዟ ሊቨርፑል ዩኒቨርሲቲ የተደረገው ጥናትም ተመሳሳይ ውጤትን አሳይቷል፤ 38 በመቶ የሚሆኑ ወጣቶች የጭንቀታችን ፍቱን መድሃኒት ራስን መጽሃፍ ውስጥ መደበቅ ነው ብለዋልና።

    ለማስታወስ ችሎታ፦ በህይዎት እስካሉ ድረስ ነገሮችን ማስታወስ እና ቦታዎችን መለየት መቻል ከጤናዎ ጋር ተያያዥነት አለው፤ ነገሮችን በረሱ ቁጥር ከማህበረሰቡ የመገለል እድልዎ ከፍተኛ ነውና።

    ከዚህ ጋር ተያይዞ በኋለኛው የእድሜ ዘመን ላይ ከጊዜ ብዛት የመዘንጋት እና ነገሮችን የመርሳት ችግር ሊከሰት ይችላል።

    ለዚህ ደግሞ ማንበብን ጨምሮ አዕምሮን ያዝ በማድረግ ማስተዋልን የሚጠይቁ እንደ ቼዝ አይነት ጨዋታዎች ላይ መሳተፉ መልካም መሆኑን ባለሙያዎች ይመክራሉ።

    ከ294 በላይ የሆኑና እድሜያቸው 89 አመት የሆኑ አዛውንቶችን ባሳተፉበት ጥናታቸውም ይህን ማረጋገጣቸውን ይገልጻሉ።

    በዚህኛው ዘመን አይቀሬ የሆነውን ችግር ለመቅረፍ ያለውን ጠቀሜታ ለመረዳት ባደረግነው ጥናት ይህን ማረጋገጥ ችለናል ነው ያሉት የቡድኑ መሪ ሮበርት ዊልሰን።

    በዚህ ተግባር የተሳተፉት ከማይሳተፉት የተሻለ ከልጅነት እስከ እውቀት የነበራቸውን ህይዎት ማስታወስ እና ከድብርት እና ብቸኝነት ተላቀው የተሻለ አካላዊ ቁመናን የተላበሱ መሆኑንም ተናግረዋል።

    የተሻለ እንቅልፍ ለማግኘት፦ በዚህ ዘመን ዘመናዊ ስልኮችን መጠቀምና ከመኝታ ሰዓት በፊት ማህበራዊ ሚዲያዎችን ማዘውተር የብዙሃኑ መገለጫ ሆኗል።

    እንዲህ አይነት ልማድ ግን ለተቆራረጠ እና ለተዛባ እንቅልፍ እንደሚዳርግ ነው ጥናቶች የሚያሳዩት።

    ይህ የሚሆነው ደግሞ ከስልኮቹ የሚወጣው ብርሃን አዕምሯችን የሚያመነጨውን ሜላቶኒን የተሰኘና ለመተኛት የሚረዳን ሆርሞን በሚገባ እንዳይመነጭ ስለሚያደርጉት ነው።

    ከዛ ይልቅ መጽሃፍ ገለጥ አድርጎ ማንበብ፥ ከንቃት ወደ እንቅልፍ ለሚደረገው ጉዞ ምቹ እና መፍትሄ መሆኑን ነው ባለሙያዎቹ የሚናገሩት።

    ማህበራዊ ተሳትፎን ያሻሽላል፦ መጽሃፍ ማንበብ መደበቂያና ከሌላው አለም መገለያ አድርጋችሁ አታስቡት፤ ከዛ ይልቅ አካባቢን ለማወቅና ለመረዳት ብሎም ማህበራዊውን መስተጋብር መቀላቀያ መንገድ ነው ይላሉ የዘርፉ ባለሙያዎች።

    ለምሳሌም ለብ ወለድ ማንበብ በዙሪያችሁ ያሉ ሰዎችን አጠቃላይ ሁኔታ ለመረዳትና ለማወቅ ሁነኛው መፍትሄ ነውም ይላሉ።

    ሰዎችን ከመረዳት አኳያም ትልቅ አስተዋጽኦ አለው፥ እንዳውም ልብ ወለድ የሚያነቡት ከማያነቡት ይልቅ የተሻለ ሰዎችን የማወቅና የመገንዘብ አቅሙ እንዳላቸው ነው በጥናታቸው የገለጹት።

    ምናባዊው እሳቤ የእውኑን አለም ገሃድ ለማግኘት እና ለመረዳት የተሻለ እድል እንደሚፈጥርም ነው የሚናገሩት።

     

    የማገናዘብ አቅምን ከፍ ያደርጋል፦ ብዙ ባነበቡ ቁጥር ብዙ ነገሮችን ማወቅዎ አይቀርም፥ ይህ ደግሞ በርካታ ልምዶችን በመቅሰም መዳረሻዎን ያሰፋዋል።

    ደጋግሞ ማንበብ ታዲያ ነገሮችን በተሻለ እንዲያውቁ በማድረግ የማገናዘብ አቅምን ያዳብራል።

    ይህ ሁኔታ ደግሞ ከልጅነት ቢጀምር መልካም መሆኑንም ይመክራሉ።

    ለእነርሱ እድሜ የተፈቀደ መጽሃፍን፥ ህጻናት ማንበብ ቢያዘወትሩ በኋለኛው እድሜያቸው የተሻለ የማገናዘብ አቅም አላቸው።

    የማንበብ ልምዳቸው ከሰባት አመታቸው የሚጀምር ህጻናት ደግሞ ከፍ ያለ የማገናዘብ ብቃት እንዳላቸውም ነው የሚያስረዱት።

    ይህም ከፍ ያለ እሳቤን ማዳበር፣ ተፅዕኖ የመፍጠር አቅምን መላበስ እና ተሰሚነት ያለው ግለሰብም ያደርጋል እንደ ባለሙያዎቹ ገለጻ።

    ሁልጊዜም ማንበብ እና ራስን በእውቀት መገንባት ቀላል እና ያልተጨናነቀ ኑሮን እንዲመሩ ከማስቻሉም በላይ የተሻለ ጤናማ ህይዎትን ያጎናጽፋልና አንባቢ ይሁኑ መልዕክታቸው ነው።

    Read more
  • ጥሩ አባት መሆን የምትችልባቸው 4 ዘዴዎች

    በደቡብ አፍሪካ የሚኖረው ማይክል * “የተሳሳትኩት ነገር ምንድን ነው?” የሚለው ጥያቄ እረፍት ይነሳዋል። ጥሩ አባት ለመሆን ብዙ ቢያደርግም ዓመፀኛ ስለሆነው የ19 ዓመት ልጁ ባሰበ ቁጥር የተሻለ አባት መሆን ይችል እንደነበረ ይሰማዋል።

    በተቃራኒው በስፔን የሚኖረው ቴሪ ደግሞ የአባትነት ኃላፊነቱን በመወጣት ረገድ የተሳካለት ይመስላል። ልጁ አንድሩ እንዲህ ብሏል፦ “ስለ አባቴ ያለኝ የልጅነት ትዝታ ደስ የሚል ነው፤ ሲያነብልኝ፣ ሲያጫውተኝ እንዲሁም ለብቻችን ጊዜ ለማሳለፍ እንድንችል ወደተለያዩ ቦታዎች ሲወስደኝ ትዝ ይለኛል። በጨዋታ መልክ ያስተምረኝ ነበር።”
    good father
    ጥሩ አባት መሆን ቀላል ነገር እንዳልሆነ አይካድም። ጥሩ አባት ለመሆን የሚከተሉትን ተግባራዊ አድርጉ
    1. ለቤተሰባችሁ ጊዜ ስጡ

    አባት እንደመሆናችሁ መጠን ልጆቻችሁ በእናንተ ዘንድ ትልቅ ቦታ እንዳላቸው ማሳየት የምትችሉት እንዴት ነው? ለልጆቻችሁ ምግብና መጠለያ ለማቅረብ የምትከፍሉትን መሥዋዕትነት ጨምሮ በርካታ ነገሮች እንደምታደርጉላቸው የታወቀ ነው። ልጆቻችሁ በእናንተ ዘንድ ትልቅ ቦታ ባይኖራቸው ኖሮ እነዚህን ነገሮች አታደርጉም ነበር። ይሁን እንጂ ከልጆቻችሁ ጋር በቂ ጊዜ የማታሳልፉ ከሆነ ከእነሱ ይልቅ ለሥራችሁ፣ ለጓደኞቻችሁ፣ በትርፍ ጊዜ ለምትሠሯቸው ነገሮችና ለመሳሰሉት ትልቅ ቦታ እንደምትሰጡ ሊያስቡ ይችላሉ።
    አንድ አባት ከልጆቹ ጋር ጊዜ ማሳለፍ መጀመር የሚኖርበት መቼ ነው? እናት ከልጇ ጋር ትስስር መፍጠር የምትጀምረው ልጁ ገና ማህፀን ውስጥ እያለ ነው። አንድ ጽንስ በ16 ሳምንታት ውስጥ መስማት ይጀምራል። በዚህ ጊዜ ውስጥ አባትም ቢሆን ካልተወለደው ልጁ ጋር ልዩ የሆነ ዝምድና መመሥረት ይችላል። በዚህ ወቅት አባትየው የልጁን የልብ ትርታ ሊያዳምጥ፣ ልጁ ሲንፈራገጥ ሊሰማው፣ ሊያወራለትና ሊጫወትለት ይችላል።

    2. ጥሩ አባቶች ጥሩ አዳማጮች ናቸው
    ልጃችሁ ላይ ሳትፈርዱ በእርጋታ አዳምጡ
    ከልጆቻችሁ ጋር ጥሩ የሐሳብ ልውውጥ ለማድረግ ጥሩ አድማጭ መሆን ያስፈልጋችኋል። ሳትደናገጡ ወይም ሳትቆጡ ማዳመጥ መቻል ይኖርባችኋል።
    በቁጣ ቶሎ የምትገነፍሉ ከሆነ አሊያም በልጆቻችሁ ላይ የመፍረድ አዝማሚያ ካላችሁ የውስጣቸውን አውጥተው ለእናንተ የመናገር ፍላጎት አይኖራቸውም። በእርጋታ የምታዳምጧቸው ከሆነ ግን ከልብ እንደምታስቡላቸው ማየት ይችላሉ። ይህ ደግሞ የውስጣቸውን አውጥተው እንዲናገሩ ያነሳሳቸዋል።

    3. ፍቅራዊ ተግሣጽ ስጧቸው እንዲሁም አመስግኗቸው
    በምታዝኑበት ወይም በምትቆጡበት ጊዜ እንኳ የምትሰጡት ተግሣጽ ለልጃችሁ ዘላቂ ጥቅም እንደምታስቡ የሚያሳይ መሆን አለበት። ተግሣጽ ሲባል ምክርን፣ እርማትንና ትምህርትን አስፈላጊ ሲሆን ደግሞ ቅጣትን ያካትታል።
    በሌላ በኩል ደግሞ ተግሣጽ ይበልጥ ውጤታማ የሚሆነው አባት ልጆቹን አዘውትሮ የሚያመሰግን ከሆነ ነው። በጥንት ጊዜ የተነገረ አንድ ምሳሌ “ባግባቡ የተነገረ ቃል፣ በብር መደብ ላይ እንደ ተቀረጸ የወርቅ እንኮይ ነው” ይላል። ምስጋና አንድ ልጅ ጥሩ ባሕርያትን እንዲያፈራ ያደርገዋል። ልጆች በራስ የመተማመን መንፈስ እንዲኖራቸው እውቅና ሊሰጣቸው አልፎ ተርፎም አድናቆት ሊቸራቸው ይገባል። ልጆቹን ለማመስገን አጋጣሚዎችን በንቃት የሚከታተል አባት ልጆቹ በራስ የመተማመን መንፈስ እንዲያዳብሩና ትክክል የሆነውን ነገር ከማድረግ ወደኋላ እንዳይሉ ይረዳቸዋል።

    4. ለትዳር ጓደኛችሁ ፍቅርና አክብሮት ይኑራችሁ
    አንድ አባት ሚስቱን የሚይዝበት መንገድ ልጆቹ ላይ ተጽዕኖ ማሳደሩ አይቀርም። ስለ ልጆች አስተዳደግ የሚያጠና አንድ የባለሙያዎች ቡድን እንዲህ ብሏል፦ “አንድ አባት ለልጆቹ ሊያደርግ ከሚችላቸው ጥሩ ነገሮች አንዱ እናታቸውን ማክበር ነው። . . . እርስ በርሳቸው የሚከባበሩና ለልጆቻቸው ይህን የሚያሳዩ ወላጆች ልጆቻቸው ደስተኛ እንዲሆኑ እንዲሁም እንደሚወደዱ እንዲሰማቸው ያደርጋሉ።”—ዚ ኢምፖርታንስ ኦቭ ፋዘርስ ኢን ዘ ሄልዚ ዴቨሎፕመንት ኦቭ ችልድረን *

    ስለ አባት ….ከተነገሩ
    የባርቤዶስ ተወላጅ የሆነው ሲልቫን የሚኖረው ከሚስቱና በአሥራዎቹ ዕድሜ ከሚገኙ ሦስት ልጆቹ ጋር ነው። ሲልቫን በኒው ዮርክ ሲቲ ውስጥ የከተማ አውቶቡስ ሾፌር ስለሆነ የሥራ ፕሮግራሙ በጣም አስቸጋሪ ነው። ከሰዓት ወደ ዘጠኝ ሰዓት ገደማ ጀምሮ እስከ ሌሊቱ ዘጠኝና አሥር ሰዓት ድረስ ይሠራል። ሐሙስና ዓርብ እረፍት ቢኖረውም ቅዳሜና እሁድ ምሽት ላይ ይሠራል። ያም ቢሆን ሲልቫን ለልጆቹ የሚሆን ጊዜ አያጣም።
    ሲልቫን እንዲህ ብሏል፦ “በጣም ከባድ ቢሆንም የቻልኩትን አደርጋለሁ። ሁሉም ልጆቼ ከእኔ ጋር ብቻቸውን የሚያሳልፉት ጊዜ ያስፈልጋቸዋል። ሐሙስ ከሰዓት በኋላ ትልቁ ልጄ ከትምህርት ቤት ሲመለስ ከእሱ ጋር ጊዜ አሳልፋለሁ። ዓርብ ከመካከለኛው ልጄ ጋር እሁድ ጠዋት ደግሞ ከትንሹ ልጄ ጋር እሆናለሁ።” ብሏል .. አባት መቼም ቢሆን ለልጆቹ ጊዜ ማጣት የለበትም 

    ምንጭ አድማስ ሬዲዮ አትላንታ

     
    Read more