PLANET  ETHIOPIA
Advertisment

Lifestyle


  • የቡሄ በዓል…

                                                      buhe_1.jpg

    በሙለታ መንገሻ

    ቡሄመላው ሀገራችን በየዓመቱ ነሐሴ 13 ቀን የሚከበር በዓል ሲሆን፥ በዓሉ ሀይማኖታዊ እና ባህላዊ ትውፊቶች አሉት።

    በዓሉ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ እምነት ተከታተቶች ዘንድ የደብረ ታቦር በዓል በሚል ነው በየዓመቱ ነሃሴ 13 የሚከበረው።

    ይህም ኢየሱስ ክርስቶስ በማስተማር ላይ በነበረበት ጊዜ በደብረ ታቦር ላይ ብርሃነ መለኮቱን የገለፀበት ዕለትን ለማስታወስ ነው የሚከበረው።

    በዓሉ ባህላዊ ትውፊቶችም ያሉት ሲሆን፥ በዚህም ቡሄ በዓል የሚል መጠሪያ አለው።

    ቡሄ ማለት መላጣ ወይም ገላጣ ማለት ሲሆን፥ በሀገራችን ክረምቱ ተገባዶ ብርሃን በሚታይበት ወቅት የሚከበር በዓል ስለሆነ ቡሄ የሚባል መጠሪያ እንደተሰጠው ይነገራል።

    በቀደምት ጊዜያት የቡሄ በዓልን መዳረሻ ተከትሎ በገጠርም ሆነ በየከተማው ልጆች ጅራፋቸውን ገምደው ሲያጮሁ ይሰነብታሉ፤ እናቶችም ለበዓሉ ዝግጅት ስንዴ ሲለቅሙ፣ ሲፈትጉ እና ሲፈጩ ይሰነብታሉ።

    በነሐሴ 13 ዋዜማ በእያንዳንዱ ቤተሰብ ደጃፍ እጅብ ብለው የታሰሩት ችቦዎች የሚቀጣጠሉበት ቀንም ነው።

    ችቦ የማቀጣጥሉን ሥርዓት የሚያዘጋጁትም ሆነ የሚመሩት እንደጨዋታው ልጆች ሳይሆኑ አዋቂዎች እና አባቶች ናቸው።

    በቡሄ በዓል አከባባርም ከዋዜማው ጀምሮ ህፃናት በየቤቱ ደጃፍ “ቡሄ በሉ” እያሉ ግጥም እየደረደሩ በዜማ ይጨፍራሉ።

    ቡሄ ጭፈራ በቡድን የሚጨፈር ሲሆን፥ እያንዳንዱ ቡድን የራሱ መሪ ይኖረዋል፣ ይሄ መሪ አውራጅ በመባል ይታወቃል።

    አውራጁ ዋናው ዘፋኝ ነው፤ ግጥሞቹን በዜማ በማቀናጀት ያወርድላቸዋል፤ ጓደኞቹም በወግ ይቀበሉታል፣ ከልባቸው ላባቸው እስኪንጠፈጠፍ ያስነኩታል።

    ሽልማታቸው ሙልሙል ዳቦ ነውና እሱን ሲያገኙ ምርቃት መርቀው ወደሚቀጥለው ቤት ያመራሉ።

    ከቡሄ ጭፈራ ግጥም ውስጥ፦

    ቡሄ በሉ፣ ልጆች ሁሉ

    ቡሄ መጣ፤ ያ መላጣ

    ቅቤ ቀቡት፣ እንዳይነጣ…

    በማለት በሚጨፍሩበት ጊዜ እናቶች ካዘጋጁት ዳቦ ይሰጧቸውና እየገመጡ ጅራፋቸውን ሲያጮሁ ያመሻሉ።

    የቡሄ በዓል አከባበር አሁን አሁን በከተሞች ባህላዊ ቀለሙን እየለቀቀ መምጣቱ የሚስተዋል ሲሆን፥ በገጠሩ የኢትዮጵያ ክፍል ግን አሁንም ባህሉን ጠብቆ እንደሚከበር እሙን ነው።

     

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

     

    Read more »

  • የቡሄ በዓል ጭፈራ ግጥም

                                             

     

     

    ቡሄ በሉ ሆ! ልጆች ሁሉ ሆ
    የኛማ ጌታ ሆ የአለም ፈጣሪ ሆ
    የሰላም አምላክ ሆ ትሁት መሐሪ ሆ
    በደብረ ታቦር ሆ የተገለጠው ሆ
    ፊቱ እንደ ፀሐይ ሆ ያንፀባረቀው ሆ
    ....................በርቶ የታየው ሆ
    ድምፅህን ሰማና በብሩ ደመና/፪/
    የቡሄ ብርሃን ለእኛ መጣን/፪/
    ያዕቆብ ዮሐንስ እንዲሁምጴጥሮስ

    አምላክን አዮት ሆ ሙሴ ኤልያስ ሆ
    አባትም አለ ልጄን ስሙት ሆ
    ቃሌ ነውና የወለድኩት ሆ
    አዝ
    ታቦር አርሞንየም እንኩን ደስ አላቸው
    ከቅዱስ ተራራ ስምህ ደስ አላቸው
    ሰላም ሰላም የ ታቦር ተራራ
    ብርሃነ መለኮት ባንቺ ላይ አበራ
    አዝ
    በተዋህዶ ሆ ወልድ የከበረው ሆ
    የእግዚአብሔር አብ ልጅ ሆ
    ወልደ ማርያም ነው ሆ
    ቡሄ በሉ ቡሄ በሉ ሆ
    የአዳም ልጆች ሆ ብርሃን ተቀበሉ ሆ
    አዝ
    ድምፅህን ሰማና በብሩ ደመና
    አባቴም ቤት ሆ አለኝ ለከት ሆ
    እናቴም ቤት ሆ አለኝ ለከት ሆ
    አጎቴም ቤት ሆአለኝ ለከት ሆ
    አክስቴም ቤት ሆ አለኝ ለከት ሆ
    ተከምሮአል ሆ! እንደ ኩበት ሆ!
    ...... .. . እዝ................

    Read more »

  • በስራ ቦታ የሚያጋጥምን ከፍተኛ ጭንቀት በ10 ደቂቃ ውስጥ ሊያስወግዱ የሚችሉ 10 ተግባራት

                                                                 

    በዚህ ዘመን በርካታ ሰዎች ለጭንቀት እንደሚጋለጡ ጥናቶች ያሳያሉ፡፡

    ከፍተኛ ጭንቀት እና ትካዜ ወደ አዕምሯችን በሚመጡ የግል ወይም ማህበራዊ ችግሮች ሊከሰት ይችላል፡፡

    የዋተርሉ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች በዚህ ዓመት በቢሮ ውስጥ ብዙ ጊዜ የሚያሳልፉና ለጭንቀት የሚዳረጉ በርካታ ሰዎችን ጠይቀው በሰሩት ጥናት ካጋጠማቸው መጥፎ ስሜት ለመራቅ በርካታ ተግባራትን እንደሚከያናውኑ ጠቅሰዋል፡፡

    በቢሮ ውስጥ የሚያጋጥሙ የስራ ጭንቀቶችን በ10 ደቂቃ ውስጥ ለማስወገድ የሚጠቅሙ 10 ተግባራትን እነሆ ብሏል ጥናቱ፡፡

    1. ስዕል መሞከር

    የዋተርሉ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች እንደሚመክሩት ከሆነ በቢሮ ውስጥ ከፍተኛ ጭንቀት በሚያጋጥመን ጊዜ ወረቀት እና እርሳስን በማገናኘት ስለሚያስጨንቀን ነገር ለመሳል ብንሞከር ተመራጭ ነው፡፡

    በአንጎል ውስጥ የሚገኘው ጭንቀት፣ ትካዜ እና ፍርሃት በምስል ሲታይ ቀለል ይለናል ይላሉ ተመራማሪዎች፡፡

    2. ጭንቀት እና ውጥረትን ለመቀነስ የተሰሩ የቴክኖሎጂ ውጤቶችን መጠቀም

    በበለፀጉት ሀገራት ዜጎችን ከጭንቀት እና ከድብርት የሚያወጡ በርካታ መተግበሪያዎች ተሰርተው ጥቅም ላይ እየዋሉ ይገኛሉ፡፡

    እነዚህ መተግበሪዎች ከፍተኛ ጭንቀትን እንዴት ማስወገድ እንደሚገባ በማስገንዘብ እና ለራስ መልካም ነገርን ማሰብ ያለውን ጥቅም በማሳወቅ በርካቶችን ታድገዋል፡፡

    3. ከፍተኛ ጭንቀት ሲያጋጥም አንድ ብርጭቆ ውሃ መጠጣት

    በአዕምሮ ውስጥ ያለው የጭንቀት ነበልባል ቀዝቀዝ እንዲል በአንድ ትንፋሽ አንድ የብርጭቆ ውሃን መጠጣት ይመከራል፡፡

    በተለይም እስትንፋስ መረጋጋትን እና የሰውነት መሞቅን እንዲሁም የአዕምሮ መወጠርን ለማርገብ ጥቅሙ ላቅ ያለ ነው ተብሏል፡፡

    4. የሚወዱትን ዜማ ወይም ሙዚቃ ማዳመጥ

    አንዳንድ ጊዜ ሰዎች ሙዚቃ ሕይወቴ ይላሉ፤ የስነ ልቦና ባለሙያዎች ደግሞ በስራ ቦታ ላይ ለሚያጋጥም ጭንቀት የሚወዱትን ሙዚቃ ለተወሰኑ ደቂቃዎች ማዳመጥ መፍትሔ መሆኑን ይናገራሉ፡፡

    ለአብነትም ወከባ በሚበዛበት ቢሮ ውስጥ ሆነው በግል የጆሮ ማዳመጫዎ አይንዎን ጨፍነው ሙዚቃ ወይም መዝሙርን ለአምስት ደቂቃ ቢያዳምጡ ትካዜ እና ጭንቀት ከአዕምሮ እንዲርቅ ያደርጋል ተብሏል፡፡

    በተለይም ለተመስጦ የሚረዱ ሙዚቃዎችን ማዳመጥ መልካም መሆኑ ነው የተነገረው፡፡

    5. የእንቆቅልሽ ይዘት ያላቸውን ጨዋታዎች መጫዎት

    ብዙ ጊዜ እንቆቅልሽ የልጆችን አዕምሮ ለማጎልበት አካባቢያዊ ነገሮችን መነሻ በማድረግ በጥያቄና መልስ መልኩ አዝናኝ ሆኖ ይቀርባል፡፡

    ይህ ልምድ በስራ ቦታ ቢተገበር ሰዎች የሚጋጥማቸውን ጭንቀትና ትካዜ ለመቅረፍ ወሳኝ ነው፡፡

    በተለይም በቢሮ ውስጥ በጠጴዛችን ላይ በቀላሉ በተዘጋጁ ቅርጾች ላይ ቃላትን፣ ቁጥሮችን ወይም የተቆራረጡ ምስሎችን በማገጣጠም መጫወት ከፍተኛ የሆነውን የአዕምሮ ጭንቀት ከ10 ደቂቃ ባነሰ ጊዜ ውስጥ ለማስወገድ ያግዛል፡፡

    6. የስራ ጠረጴዛችንን ጽዱ እና አቀማማጡን የተስተካከለ ማድረግ

    ቤታችን ንጹህ ሲሆን ደስ የሚለንን ያህል ቢሮ ውስጥም ጠረጴዛችን ንጹህና ማራኪ አቀማመጡም የተስተካከለ ሲሆን በስራ ላይ የሚያጋጥምን ጭንቀት እንደሚቀንስ ጥናቶች ያሳያሉ፡፡

    የስራ መደራረብ ሲያጋጥም በአግባቡ ለመምራትም ያመቻል፡፡

    7. ለ10 ደቂቃዎች መመሰጥ

    በስራ ሰዓት ካለን ጊዜ ውጥ 10 ደቂቃ ያህል ከቢሮ ወጣ ብሎ ፀጥታ በነገሰበት ቦታ ተመስጦ አድርጎ ወደ ስራ መመለስ ጭንቀትን አስወግዶ ብሩህ መንፈስን ያላብሳል፡፡

    በተመስጦው ጊዜም ዓይንን መጨፈን፣ ትኩረትን መሰብሰብ፣ አተነፋፈስን ማስተካከል ያስፈልጋል፡፡

    8. በረዥሙ አየር ወደ ውስጥ ማስገባትና ማስወጣት

    አንድ ሰው በስራ ገበታው ላይ እያለ ለትከዜ ወይም ለጭንቀት የሚዳርግ ሀሳብ ወደ አዕምሮው ከመጣ ስራውን ለአፍታ አቁሞ አየር ወደ ሳንባ በጥልቁ ማስገባት ለመረጋጋት ቢሞክር የተሻለ መሆኑን የስታንፎርድ ዩኒቨርስቲ የባዮኬሚስትሪ ፕሮፌሰሩ ማርክ ክራስኖው ይናገራሉ፡፡

    አተነፋፈስን ማረጋጋት አዕምሮን ለማረጋጋት ወሳኝ ነው ብለዋል ፕሮፌሰር ክራስኖው፡፡

    9. ጭንቀት ሲፈጠር የሚሰማንን በሙሉ መጻፍ

    አስጨናቂ ነገሮች ወደ አንጎላችን በሚመጡበት ጊዜ ያለውን ስሜት በሙሉ በወረቀት ወይም በማስታወሻችን ማስፈር ይገባል፡፡

    ስለምናስበው ነገር በምንጽፍበት ጊዜ ሁሉም ነገር በየመስመሩ ይቀመጣል፤ ይህ ደግሞ ለአዕምሮ እረፍትን ያመጣል ነው የሚሉት የስነ ልቦና ባለሙያዎቹ፡፡

    10. በእግር ጉዞ ማድረግ

    አንዳንድ ጊዜ ከቢሮ ወጣ ብሎ ለ10 ደቂቃ ያህል በእግር እንቅስቃሴ ማድረግ የመንፈስ መታደስን ለማምጣት ይረዳል፡፡

    የእግር ጉዞ ማድረግ አዕምሮን በማረጋጋት በስራችን ላይ ውጤታማ እንድንሆን እንደሚያግዝም ተጠቁሟል፡፡

    በአጠቃላይ ከላይ የተገለፁት ተግባራት በአማራጭነት የሚተገበሩ ሲሆኑ ከ10 ደቂቃ ውስጥ ባነሰ ጊዜ ከፍተኛ የሆነ ጭንቀትን ለማስወገድ ቁልፍ መፍትሔ መሆናቸው ተጠቁሟል፡፡

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

    Read more »

  • በውጭ ሀገራት ለሚኖሩ ልጆች ምቹ የሆኑ ዘጠኝ ሀገራት ይፋ ሆኑ::

                                                  

    ሰዎች በአዲስ ስራ ፍለጋ ወይም በሌላ የህይወት አጋጣሚ ምክንያት ወደ ሌላ ሀገር ሊጓዙ ይችላሉ፡፡

    የተጓዙበት ሀገር ማህበረሰብ፣ የአየር ሁኔታ፣ ማህበራዊ አገልግሎቶችም ምቾት ሊሰጧቸው ወይም “ሀገሬ ማሪኝ” ሊያስብሏቸው ይችላሉ፡፡

    በዓለም ደረጃ በውጭ ሀገር ከሚኖሩ ሰዎች መካከል 46 በመቶዎቹ ቤተሰብ መስርተው ልጆች የወለዱ ሲሆን፥ ከዚህ ውስጥ 21 በመቶዎቹ ብቻ ናቸው ልጆቻቸውን እየኖሩበት ባለው ሀገር እያሳደጉ የሚገኙት፡፡

    ኢንተር ኔሽንስ የተሰኘ የጥናት ቡድን በውጭ ሀገር በሚኖሩ 3 ሺህ ቤተሰቦች ላይ ቅኝት በማድረግ ቤተሰብ ለመመስረት እና ልጆችን ለማሳደግ ምቹ የሆኑ ሀገራትን ደረጃ ለማውጣት ሞክሯል።

    በጥናቱም ስዊዘርላንድ፣ ሩሲያ እና አውስትራሊያ ከውጭ ሀገር ለመጡ ቤተሰቦች ምቹ ባለመሆን የመጨረሻዎቹን ደረጃዎች ይዘዋል፡፡

    በአንጻሩ በውጭ ሀገር ልጆችን ለማሳደግ ምቹ የተባሉ ዘጠኝ ሀገራት ከዚህ ቀጥሎ ቀርበዋል፡፡

    1. ኡጋንዳ

    በኡጋንዳ የሚኖሩ የውጭ ዜጎች በሚኖሩበት አካባቢ ያለው የሀገሪቱ ማህበረሰብ ለኑሮ ምቹ ለልጆቻቸውም መልካም አቀራረብ ያለው መሆኑን ተናግረዋል፡፡

    በሀገሪቱ ከሚገኙ የውጭ ቤተሰቦች መካከል 68 በመቶዎቹ ልጆቻቸውን በኡጋንዳ በማሳደጋቸው እና ቤተሰብ መስርተው በመኖራቸው ሙሉ በሙሉ ደስተኛ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡

    2. እስራኤል

    በጥናቱ መሰረት እስራኤል ልጆች ላሏቸው የውጭ ሀገር ዜጎች ምቹ በመሆን ሁለተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡

    ቴል አቪቭ በተለይም ሀገሪቱ ለውጭ ዜጎች እና ለልጆቻቸው ባላት የጤና እና የትምህርት ፖሊሲ ነው ተመራጭ የሆነችው፡፡

    3. ታይዋን

    ታይዋን ከውጭ ሀገር መጥተው ኑሯቸውን በሀገሪቱ ለመሰረቱ ቤተሰቦች ከእለታዊ ህይወት ጀምሮ እስከ ፋይናንስ ጉዳዮች ድረስ በጥሩ ኑሮ ላይ እንዲገኙ በማድረግ ትጠቀሳለች፡፡

    በጥናቱ ከተካተቱ በሀገሪቱ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ዜጎች መካከል 97 በመቶ ያህሉ መላሾች ታይዋናውያን ለልጆቻቸው ጥሩ አመለካከት እንዳላቸውና የውጭ ሀገር ዜጋ ናቸው በሚል እንደማያገሏቸው ነው የገለፁት፡፡

    4. ኮስታሪካ

    ይህቺ ሀገር የውጭ ሀገር ዜጎች ለኑሮ ውድነት የማይዳረጉባት እና ሁሉ ነገር ርካሽ የሆነባት መሆኗ ይነገራል።

    በኮስታሪካ የሚኖሩ 74 በመቶ የውጭ ሀገር ዜጎች በሰጡት አስተያየት በሀገሪቱ ለልጆች ምቹ የመዝናኛ ስፍራዎች መኖራቸውን ተናግረዋል፡፡

    በጥናቱ ውስጥ 91 በመቶ ያህሉ የውጭ ዜጎች የአካባቢው ማህበረሰብ ልጆቻቸውን እንደሚያቀርቡ እና እንደዜጋ እንደሚመለከታቸው መስክረዋል፡፡

    5. ታይላንድ

    እስያዊቷ ሀገር ከሌሎች ሀገራት መጥተው ቤተሰብ ለመሰረቱ ሰዎችና ለልጆቻቸው ጤና ትኩረት በመስጠት የምትታወቅ ሲሆን በሀገሪቱ ከሚኖሩት የውጭ ዜጎች መካከል 76 በመቶዎቹ እርካታ እንደሚሰማቸው መስክረዋል፡፡

    6. ግሪክ

    ግሪክ ለውጭ ዜጎች ምቹ በመሆን ከቀዳሚዎቹ ሀገራት ተርታ ብትሰለፍም በትምህርት አገልግሎቷ ደካማ ናት ተብሏል።

    7. አውስትራሊያ 

    በአውስትራሊያ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ዜጎች ለቤተሰባቸው ህይወት እና ለስራ ምቹ መሆኗን ቢጠቅሱም ልጆች የሚዝናኑባቸው ምቹ ቦታዎች ላይ ክፍተት መኖሩን ጠቁመዋል፡፡

    8. ሜክሲኮ

    ሜክሲኳዊያን ከሌሎች ሀገራት በስራ ወይም በሌሎች የህይወት አጋጣሚ ለሚመጡ ሰዎች አቀባበላቸው መልካም እንደሆነ፣ በኑሮም ተስማሚ መሆናቸው ተጠቅሷል፡፡

    9. ቱርክ
    በቱርክ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ዜጎች አንካራ ልጆቻቸውን በጥሩ ሁኔታ እንዲያሳድጉ እንደምታበራታታ ገልፀዋል፡፡

    ሆኖም በፖለቲካዊ አለመረጋጋት ምክንያት የልጆች እና የቤተሰባቸው ደህንነት ስጋት ውስጥ መውደቁን በደካማ ጎኗ አንስተውታል፡፡

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

     

    Read more »

  • ቡና ጠጡና “ዕድሜ ጥገቡ”

                                                                   

    አንዲት ስኒ ቡና! አቦል ካለበለዚያም እስከ በረካው - የብዙ ሰው ሱስና የለት ተለት ቀጠሮው ነው። በተለይ በጠዋት “ፉት” የተባለች እንደሁ አህ!!! መልካም ቀን ተጀመረ ማለት ነው…
    አንድ ሰሞኑን የወጣ አዲስ የጥናት ሪፖርት ደግሞ “ምን ቀን ብቻ? ዕድሜ ሙሉ እንጂ!” ይላል። በቀን ሦስት ስኒ ቡና የሚያጣጥሙ ሰዎች ከማይጠጡቱ ለተሻለ የዘመን ርዝማኔ እንዲሁ እንዳጣጣሙት ይኖራሉ፡፡
    ሳይንቲስቶቹ ጥናቱን ያደረጉት ዕድሜአቸው ከ35 ዓመት በላይ በሆነ ቁጥራቸው ከግማሽ ሚሊየን በበዛ በአሥር የአውሮፓ ሃገሮች ውስጥ በሚኖሩ ጤናማ ሰዎች ላይ መሆኑን ሪፖርታቸው አሳይቷል።
    “ባንዲት ስኒ ቡና ዋጋዋ ባነሰ፣ (የዛሬን አያድርገውና) ስንት ዕድሜ ረዘመ ስንቱ ሰው ታደሰ።” ብሎ ይፅፍ ይሆን ጠቃሽ?! ለማንኛውም “ቡና ጠጡ!”

    ምንጭ:- ቪ ኦ ኤ(VOA)

     

    Read more »

  • የአዕምሯችን ኃይል በመጠቀም ጤናችንን ለመጠበቅ የሚረዱ ስልቶች

           

           አዕምሯችን የሚያስበው እና ሰውነታችን የሚሰማን ነገር የቀጥታ ግንኙነት አላቸው።       

            በመሆኑም ስነ ልቦናዊ ጫናዎችን ለማቃለል የሰውነታችን እንቅስቃሴ ወሳኝ ፋይዳ አለው።

    አዕምሯችን በመጠቀምም የሰውነታችን ጤና ማጎልበት እንችላለን።

    በአጭሩ አተያያችን መቀየር እና አዕምሯችንን የተቆጣጠሩ መጥፎ ሀሳቦች ማስወገድ መልካም የሰውነት አቋም እንድናለበስ እና አጠቃላይ ጤናችንን ለመጠበቅ ይረዳል።

    ምንም እንኳን አዎንታዊ አስተሳሰብ ሁሉንም ችግር መፍታት ባይችልም ጤናማ አስተሳሰብ ለጤናማ ሰውነት ዋነኛው ግብአት ነው።

     

    ከዚህ በታች የተዘረዘሩት ሰባት ስልቶችም አዕምሯችን በመጠቀም የሰውነታችን ጤና ለመጠበቅ ይረዳሉ ተብሏል።

    1. የምንወስዳቸው ህክምናዎች ውጤታማ እንደሚሆኑ መተማመን

    በርካታ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት ለተለያዩ የህክምና አገልግሎቶች ውጤታማነት ታካሚው በሚሰጠው ህክምና ላይ ያለው መተማመን ከፍተኛ ድርሻ ይይዛል።

    ከባድ የራስ ምታት አሞን አንድ ሰው “ይሄ መድሃኒት ያድንሃል” ካለን እና እኛም እንደሚያድነን በሙሉ እምነት ከተማመንበት ምንም እንኳን መድሃኒቱ ከስኳር ብቻ የተሰራ ቢሆንም ያድነናል።

    ጉልበታችን አሞንም በባህላዊ መንገድም ይሁን በህክምና ተቋማት እየታሸን እያደረግናቸው ያሉት ህክምናዎች ፈውስ ይሆኑናል ወይም አያድኑንም በሚል ለአዕምሯችን የምንነግረው ነገር ከህክምናዎቹ በተሻለ በአጭሩ ለማገገም እንደሚረዳ ነው የሚነገረው።

     

    2. ከመኝታ በፊት የምስጋና ማስታወሻዎችን መፃፍ ለመልካም እንቅልፍ

    የእንቅልፍ ማጣት የሚያስቸግራችሁ ከሆነ የምስጋና ማስታወሻ መፃፍ ሁነኛ መፍትሄ ነው ተብሏል።

    የተለያዩ ጥናቶች አመስጋኝነት እና ጥሩ እንቅልፍ ግንኙነት እንዳላቸው አሳይተዋል።

    ከመኝታ በፊት ልናመሰግናቸው ስለምንፈልጋቸው ሰዎች መፃፍ በተለይም በእንቅልፍ ማጣት ለሚንገላቱ ሰዎች ጥሩ ዘዴ መሆኑ ተገልጿል።

     

    3. የመኖራችን ትርጉም ላይ ትኩረት ማድረግ

     

    በህይወት መኖራችን ትርጉም ያለው መሆኑን መረዳት ረጅም እድሜ የመኖር እድላችን ያሰፋል።

    ትርጉም ያለው ህይወት እየመሩ መሆኑን የሚተማመኑ ሰዎች የህይወት ዘመናቸው ጤናማ እና ረጅም እንደሚሆንም ጥናቶች ያመለክታሉ።

    ሁል ጊዜ ጠዋት ጠዋት ከአልጋችን እንደምንነሳበት ስሜት ሁሉ የመኖራችን ትርጉሙ ምንድን ነው ብለን ራሳችን ጠይቀን የምናገኘው ምላሽ ለስኬታማ እና ረጅም ህይወት ወሳኝ ነው ተብሏል።

     

    4. ተስፈኛ መሆን በሽታ የመከላከል አቅምን ያሳድጋል

    መጪውን ተስፋ የሚያደርጉ ሰዎች በበሽታ የመጠቃት እድላቸው አነስተኛ መሆኑ ይነገራል።

    በርካታ ተመራማሪዎች ለአስርት አመታት ባደረጉት ጥናት ተስፈኛ ሰዎች በሽታን የመከላከል አቅማቸው ከፍተኛ መሆኑን ደርሰንበታል ብለዋል።

    ለዚህም ነገ ጥሩ ይሆናል ብለው የሚያስቡ ሰዎች ጤንነታቸውን ለመጠበቅ ጥረት ያደርጋሉ የሚለውን በምክንያትነት አስቀምጠዋል።

    ነገር ግን በቅርብ የተደረጉ ጥናቶች ብሩህ አስተሳሰብ በራሱ በሽታ የመከላከል አቅምን በማሳደግ ረገድ አስተዋፅኦው ከፍ ያለ መሆኑን አሳይተዋል።

     

    5. ተመስጦ

    ጭንቀት በሰውነታችን ላይ የሚያደርሰውን ችግር ለመከላከል ተመስጦ(ሚዴሽን) ይመከራል።

    ተመስጦ በጭንቀት የተነሳ የሚመጣ በሽታን እና ከእድሜ ጋር የተያያዙ ህመሞችን ለመቀነስም ይረዳል።

    ተመራማሪዎች ህፃናትን በለጋ እድሜያቸው እንዴት ከራሳቸው ጋር መነጋገር (መመሰጥ) እንዳለባቸው ማስተማር እስከ ህይወታቸው ፍፃሜ የሚያስገኝላቸው የጤና በረከት ላቅ ያለ ነው ብለዋል።

     

    6. ስፖርታዊ እንቅስቃሴ እንዳደረግን በማሰብ ጡንቻችንን ማፈርጠም

    ምንም አይነት ስፖርታዊ እንቅስቃሴ ሳናደርግ በአዕምሯችን እንቅስቃሴ እያደረግን መሆኑን በማሰብ ብቻ ጡንቻዎቻችን ማሳደግ እንደምንችል ነው ተመራማሪዎች የሚናገሩት።

     

    7. በመሳቅ የልብ ህመም ተጋላጭነትን መቀነስ

    ጤናማ ልብ እንዲኖርዎት ደስታን የሚፈጥሩ ነገሮች ላይ ትኩረት አድርጉ ተብሏል።

    ሳቅ የጭንቀት ሆርሞኖችን ይቀንሳል፤ ጠቃሚ የኮሊስትሮል መጠንንም ይጨምራል።

    ከዚህም ባለፈ የደም ማመላለሻ ቱቦዎች እብጠትን ይቀንሳል።

    ሳቅ በርካታ ጥቅሞች እንዳሉት እሙን ነው፤ ምንም አይነት ጉዳት የማያስከትል መሆኑም ሌላኛው አበርክቶው ነው።

     

    የአዕምሯችን ታላቅ ሀይል

    አዕምሯችን ምርጥ ሀብታችን አልያም ሁነኛ ጠላታችን ሊሆን ይችላል።

    እናም አዕምሯችን አጠቃላይ የሰውነታችንን ጤና ለመጠበቅ እንዴት እንጠቀምበት የሚለውን ከላይ የተዘረዘሩ ነጥቦች ያጢኗቸው።

    ማንኛውም ሰው የአዕምሮውን ጥንካሬን በልምምድ ማጎልበት ይችላል።

    ከላይ የጠቀስናቸው ስልቶችም የጤናማ እና ረጅም እድሜ ቁልፍ መሳሪያዎች ሊሆኑ ይችላሉ።

    ምንጭ: www.psychologytoday.com  በፋሲካው ታደሰ  ለ FBC  የተተረጎመ

    Read more »

  • በልዩ ዝግጅት ላይ ከመሳተፋችን በፊት ራሳችንን በመስታወት መመልከት የሚያስገኝልን 7 ጠቀሜታዎች::

                                                 

    በአንድ ህዝባዊ ወይም ማህበራዊ ልዩ ዝግጅት ላይ ለመታደም በምንፈልግበት ጊዜ መስታወት መመልከት እና ራሳችንን መገምገም እየተለመደ መጥቷል፡፡

    በዝግጅቱ ላይ ለየት ብሎ እና ማራኪ ሆኖ ለመቅረብም መስታወት ይጠቅማል፡፡

    መስታወት መመልከታችን ከምናስበው በላይ ያሉትን ጥቅሞች ከዚህ ቀጥሎ አቅርበናል፡፡

    1. አካላዊ ገፅታን ለማስተካከል

    የሰውነታችን ቅርፅ እንዲሁም አለባበሳችን የተስተታከለ እንዲሆን እና በህዝባዊ ሁነቱ ሳቢ ሆኖ ለመታየት ወደ ስፍራው ከማቅናታችን በፊት መስታወት መጠቀም ወሳኝ ነው፡፡

    2. አተነፋፈሳችንን ለማወቅ

    የሰው ልጅ በሕይወት እንዲኖር የመተንፈሻ አካላቱ በሚገባ መስራት አለባቸው፡፡

    ከዚህ ባሻገር በትልቅ ማህበራዊ ዝግጅ ላይ ስንገኝ አተነፋፈሳችን የተረጋጋ እና ሌሎችን የማይረብሽ ቢሆን ይመረጣል፡፡

    ለዚህም ደግሞ በቤት ውስጥ ባለን መስታወት በምን የአተነፋፈስ ልክ እየተነፈስን እንደሆነ ማረጋገጥ እና ለመረጋጋት መሞከር ይገባል፡፡

    ለአብነትም ስራ ቆይተን፣ ወይም በብስጭት ስሜት ወስጥ ስንሆን ያለው አተነፋፈስ ጥሩ ያልሆነ ስሜት በአዕምሯችን ውስጥ መኖሩን በሚያሳውቅ መልኩ ፈጣን እና የተቆራረጠ ይሆናል፡፡

    በመሆኑም በመስታወት ፊት ለፊት ቆመን ራሳችንን እያየን አየር ወደ ውስጥ አስገብቶ በዝግታ ማስወጣትን ተለማምዶ ሲስተካከል ወደ ምንፈልገው ዝግጅት ማምራት ተገቢ መሆኑን ነው ጥናቶች የሚያሳዩት፡፡

    3. አመለካከት (ባህሪን) ለመገምገም እና ለማረጋገጥ

    ከሰው ልጅ ስሜታዊ እንቅስቀሴዎች መካከል 55 በመቶዎቹ ቃላዊ ያልሆኑ ወይም አካላዊ ናቸው፡፡

    ይህ ከሆነ ደግሞ፣ ብስጭት በፊት ገጽታ ይታወቃል፤ በመሆኑም ሰዎች ለራሳቸው በመታመን ባህሪያቸውን ለማስተካከል እና በልዩ ዝግጅቱ ላይ ተረጋግተው በጥ ስነ ምግባር እንዲያሳልፉ ራሳቸውን በመስታወት መመልከት ተመራጭ ነው፡፡

    4. በመስታወት ውስጥ የራስን ተስፋ መመልከት


    አንዳንድ ጊዜ በቀጣይ ይሳካል ስለምንለው ነገር ባይሳካስ በሚል ትኩርት ላንሰጠው እንችላለን፡፡

    ሆኖም ይላሉ በዚህ ረገድ የተሰሩ ጥናቶች፤ ሰዎች በአንድ አጋጣሚ ማሳከት የሚፈልጉትን ነገር ለምሳሌ በልዩ ዝግጅቶች ላይ ሊያሳኩት ስለፈለጉት ነገር ያላቸውን ተስፋ ለማጠናከር እና ግቡን ለመምታት በመስታወት ውስጥ ራስን በመመልከት ተስፋን መሰነቅ ተገቢ ይሆናል ይላሉ፡፡

    5. የፍርሃት ስሜትን ለማስወገድ

    ፍርሃትን እና ጭንቀትን ለማስወገድ ድግግሞሻዊ የመረጋጋት ልምምዶችን እና ራስን በተመስጦ መመልከትን ይጠይቃል፡፡

    ፍርሃት ወደ ሰዎች አዕምሮ በሚመጣት ጊዜ ሰዎች መፍራታቸውን አምነው ለማስወገድ ትረት መዳረግ አለባቸው፡፡

    ለአብነትም በመስታወት ውስጥ ራስን እያዩ አተነፋፈስን በማረጋጋት፣ እና ፍርሃቱ ወደ አዕምሮ የመጣው ያለምንም ምክንያት መሆኑን፣ በዝግጅቱ ላይ መገኘት እንደሚያኮራ ለአንጎላችን በመንገር የራስ መተማመንን ማጎልበት ይገባል፡፡

    6.ራስን ከመውቀስ ለማዳን

    ብዙ ጊዜ በሆነው ባልሆነው ነገር ራሳችንን በመውቀስ ከሰዎች ጋርም ስንገናኝ የጥፋተኝነት ስሜትን በሚያንፀባርቅ መልኩ እንቀርባለን፡፡

    እንደዚህ ዓይነቱ ልምድ በጣም ልዩ በሆኑ ዝግጅቶች እና የእኛን ድርሻ በሚፈልጉ ማህበራዊ ሁነቶች ላይ ጉዳት ያመጣብናል፡፡

    በመሆኑም ወደ ዝግጅቱ ከማምራታችን እና የስራ ድርሻችንን ከመረከባችን በፊት ራሳችንን ከምንም መጥፎ ስሜት እና ከወቀሳ አውጥተውን እንድንሄድ በመስታወት ውስጥ ከራሳችን ጋር መነጋገር እና ቀለል አድርጎ ማየት አስፈላጊ ነው፡፡

    እኛ ለራሳችን መልካም ነገርን መመገብ አለብን፡፡

    7. በትክክል የምንፈልገውን ነገር ለማወቅ

    ሰዎች ስለ አንድ ጉዳይ ሲያስቡ ከእውነት የሚፈልጉትን መሆኑ አለመሆኑን መለየት ያስልጋቸዋል፡፡

    መስታወት እየተመለከቱ ራስን እየጠየቁ፣ የምሳተፍበት ጉዳዩ በትክክልም ያስፈልኛል ወይስ አያስፈልገኝም የሚለውን ማረጋገጥ ግድ ይላል፡፡

    ይህ ደግሞ በሕይወት ውስጥ በራስ በመተማመን ስሜት ነገሮችን ለመወሰን እና የምንፈልገው እንዲሳካ ያግዛል፡፡

    በአጠቃላይ መስታወትን እየተመለከቱ ራስን መገምገም፣ ከፍርሃት እና ሌሎች አካላዊም ሆነ ስነልቦናዊ አሉታዊ ተጥፅዕኖዎች እንድንርቅ ያደርጋል፡፡

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ(FBC)

     

    Read more »

  • ጎግል የሞባይል ስልክ የመረጃ መፈለጊያ መተግበሪያውን አሻሻለ::

                                                   

    ጎግል የሞባይል ስልክ የመረጃ መፈለጊያ መተግበሪያው ተጠቃሚዎች የሚፈልጉትን አዳዲስ መረጃ በቀላሉ በሚያገኙበት መልኩ ማሻሻሉን ገልጿል፡፡

    በማሻሻያውም በሞባይል ስልክ ውስጥ የሚገኘው የመፈለጊያ መተግበሪያ ስለ መዝናኛዎች፣ የጉዞ መረጃ፣ የስፖርት ሁነት እና ሌሎችንም ርዕሰ ጉዳዮችን ጠቋሚ ስርዓት አካቷል፡፡

    በዚህም ከፌስቡክ የአዳዲስ የመረጃ መጠቆሚያ ስርዓት ጋር እንደሚፎካከር ነው ኩባንያው የገለጸው፡፡

    ዛሬ በአሜሪካ ተግባራዊ የሆነው የመረጃ ማሳወቂያ የመፈለጊያ ስርዓት በቀጣይ ሳምንታት በሌሎችም ሀገራት ወደ ተግባር እንደሚገባ ተነግሯል፡፡

    አዲሱ ማሻሻያ "Google Feed," የሚል መጠሪያ የተሰጠው ሲሆን ከፌስቡክ "News Feed," ጋር እንዲመሳሰል እና በተግባርም ተቀራራቢ መሆኑ ተጠቁሟል፡፡

    ሆኖም የፌስቡክ ኩባንያን ፈጠራ ለመቅዳት ሳይሆን በጎግል መረጃ ለሚያፈላልጉ ሰዎች ስለሚፈልጉት ጉዳይ አዳዲስ መረጃዎችን ተደራሽ ለማድረግ ያለመ ነው፡፡

    የጎግል የምህንድስና ዘርፍ ምክትል ፕሬዚዳንቱ ቤን ጎሜስ እንደተናገሩት፥ አዲሱ የመረጃ መጋቢ የማሻሻያ ስራ የተጠቃሚዎችን ፍላጎት ያማከለ ነው፡፡

    በተለይም በአዲሱ ሞባይል ስልክ የመፈለጊያ ስርዓት ውስጥ ስለሚፈለገው ወቅታዊ መረጃ፣ ሁነቶች እና ሌሎችም ጉዳዮች ዋነኛውን የመረጃ ምንጭ የሚገኝበትን የድረ ገፅ ማስተሳሰሪያ ያካትታል፡

    የምህድስና ምክትል ፕሬዚዳንቱ ጎግል በመረጃ የመፈለጊያ ስርዓቱ ላይ ማስታወቂያዎችን ለማስተላለፍ የቅርብ ጊዜ እቅድ የለውም ብለዋል፡፡

    ጎግል ፊድ ተጠቃሚዎች የፈለጉትን የመረጃ ትውስታ፣ እንዲሁም ከሌሎች የጎግል መረቦች ማለትም በዩቲዩብ፣ በጂ ሜይል እና በጎግል ካሌንደር የሚመጡ አዳዲስ መረጃዎች መግባታቸውን ጥቆማ እንዲደርሳቸው ያደርጋል፡፡

    ምንጭ:- ኤፍ ቢ ሲ

    Read more »

  • በክረምት መነሻ የወቅቶች ኀሰሳ

                                           

    ከሔኖክ ያሬድ

    ሰኔ መገባደጃ ላይ ነው፣ ቦሌ አካባቢ በሚገኝ የጀበና ቡና በሚቸረቸርባት አንዲት ደጃፍ ጎልማሶችና ወጣቶች ክብ ሠርተው ቡናውን ፉት እያሉ ያወጋሉ፡፡ አንዱ ኮበሌ የዝናሙን መበርታት አይቶ ‹‹ክረምት ገባ ማለት ነው?›› ብሎ ይጠይቃል፡፡ ሌላው ‹‹አዎ ገብቷል ዋናው ክረምት ሰኔ 26 ነው የገባው፤ ከርሱ በፊት የነበረው ወቅት ፀደይ በልግ ነው፤›› ሲል ‹‹ጸደይ ከመቼ ወዲህ ነው በልግ የሚሆነው? ጸደይ ዐደይ አበባ የሚያብበት የመስከረሙ ወቅት አይደለምን?›› ሲል ሌላኛው ይሞግታል፡፡ ሁሉም ስለወቅቶች የመሰለውን እየተነጋገረ እየተሟገተ ‹‹በቃ ወቅቶቹ ክረምትና በጋ ናቸው›› በሚለው እንስማማ ብለው ይለያያሉ፡፡

    ‹‹ባሕረ ሐሳብ›› ተብሎ በሚታወቀው የኢትዮጵያ የዘመን አቆጣጠር በቅጡ ባለመታወቁ ከዝቅተኛ እስከ ከፍተኛ ደረጃ ባሉት የትምህርት ተቋማት ተገቢው ቦታ ባለማግኘቱ የዕውቀት ክፍተት ይታያል፡፡ ኢትዮጵያ የራሷ ፊደል፣ አኀዝ፣ የዘመን አቆጣጠር፣ ወዘተ ያላት አገር እየተባለች ብትወሳም፡፡

    ሌላው ይቆይና የዘመን አቆጣጠሯ መነሻና መድረሻ የወቅት አከፋፈልና ስያሜ ተጠንቅቆ ላለመያዙና በቅጡ ላለመተላለፉ ከላይ የተጠቀሰው መንደርደርያ አንዱ ማሳያ ነው፡፡ በሥነ ጽሑፍ ታሪክ ከፍታ ላይ የተቀመጠው የሐዲስ ዓለማየሁ ፍቅር እስከመቃብር ልብ ወለድ (ገጽ 91) ስለፊታውራሪ መሸሻ ግቢ መልክዐ መሬት በተገለጸበት ምንባብ ውስጥ ከአራቱ ወቅቶች አንዱ እንዲህ ተገልጿል፡፡

    … በወፍራምና በቀጭን አስማምተው እየዘመሩ ካበባ ወዳበባ ይዘዋወሩ የነበሩ ንቦችና አንድ ጊዜ በፍሬ ተክሎች ዙሪያ ሌላ ጊዜ በሜዳው በተነጠፈው ያበባ ምንጣፍ ላይ በየጉዋዳቸው እየዞሩ ይጨፍሩ የነበሩ በጸደይ የሚመጡ፣ ጌጠኛ ብራብሮች ሲታዩ ያ ከልምላሜና ከመአዛ ከውበትና ከለዛ ድርና ማግ የተሰራ ጸደይ ያ የክረምትን ቁርና የበጋን ሀሩር የማያሰማ ጸደይ ባጭር ጊዜ የሚያልፍ መሆኑን በመረዳት ሳያልፍ እናጊጥበት ሳያልፍ እንደሰትበት፣ ሳያልፍ እንስራበት ብለው የሚጣደፉ ይመስሉ ነበር፡፡

    አቶ ሐዲስ ከ51 ዓመት በፊት በጻፉት በዚህ ድርሰት በምናባቸው የሣሉት የወርኃ መስከረምን፣ ክረምት መሰስ ብሎ ካለፈ በኋላ የሚታየውን ነፀብራቅ ነው፡፡ ጸደይ በክረምትና በበጋ መካከል የሚመጣ አድርገው ሥለውታል፡፡

    አቶ ሐዲስ ፍቅር እስከ መቃብርን በጻፉ በሦስተኛው ዓመት ባለቅኔውና ጸሐፌ ተውኔት ጸጋዬ ገብረ መድኅንም በአንድ ግጥማቸው (በ1966 ዓ.ም. በታተመው ‹‹እሳት ወይ አበባ›› መድበል ውስጥ ይገኛል) ‹‹በራ የመስቀል ደመራ ጸደይ አረብቦ›› የሚል ይገኝበታል፡፡ የመስቀል ደመራ መስከረም 17 ከተለኮሰ በኋላ የነበረውን ክረምት ለመተካት ጸደይ ክንፉን ዘርግቶ እየጠበቀ ለመሆኑ የሚጠቁም ነው፡፡

    ሁለቱ ዕውቅ ደራስያን ሐዲስና ጸጋዬ ዐደይ አበባ የሚፈነዳባት፣ ቢራቢሮዎች፣ ንቦች የሚፈነጥዙበት ከክረምት በኋላ የሚመጣው ‹‹ጸደይ›› ነው ብለው መጻፋቸው ነው ስህተቱ፣ ከትውልድ ወደ ትውልድ እየተላለፈ እንዲመጣ ያደረገው፡፡ ይሁን እንጂ ሎሬት ጸጋዬ በኋላ ላይ ‹‹ኢልማ አባ ገዳ›› በሚለው በሲዲ በተሰራጨው ቅኔያቸው ከክረምት በኋላ የሚመጣው ‹‹መፀው›› መሆኑን በጽሑፋቸው በድምፃቸው ጭምር አስቀምጠውታል፡፡

    በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ አርትስ ፋኩልቲ የኢትዮጵያ ቋንቋዎችና ሥነ ጽሑፍ ክፍል በዮናስ አድማሱ፣ ሀብተማርያም ማርቆስ፣ ዮሐንስ አድማሱና ኃይሉ ፉላስ ተዘጋጅቶ ‹‹አማርኛ ለኮሌጅ ደረጃ የተዘጋጀ›› ተብሎ የቀረበው ጥራዝ፣ ‹‹በምንባቡ ውስጥ አቶ ሐዲስ ‘ጸደይ’ ያሉት ‘መፀው’ መሆን አለበት፤›› ብሎ የሰጠው ማስተካከያ ከደራሲውም፣ ከብዙኃኑም የደረሰ አለመሆኑ መጽሐፉ በተደጋጋሚ ሲታተም ማስተካከያ አለመደረጉ የዜማ ግጥም ደራሲዎችም መረጃው ስላልኖራቸው በዘፈኖቻቸው መስከረምና ጸደይን፣ ጸደይና ዐደይን እያያዙ መዝለቁን አልሰነፉበትም፡፡

    የአራቱ ወቅቶች መግቢያና መውጫ

    ‹‹… ሰኔ ደግሞ መጣ ክረምት አስከትሎ

    ገበሬው ተነሣ ማረሻውን ስሎ፡፡

    ሐምሌም ተከተለ ገባ ዝናብ ጭኖ

    ቀንና ሌሊቱን በዝናብ ጨፍኖ፡፡

    ነሐሴ ተተካ ኃይለኛው ክረምት

    ያወርደው ጀመረ የዝናብ መዓት፡፡…››

    አንድ ገጣሚ ‹‹የዓመቱ ወራት›› ብሎ ከመስከረም እስከ ጳጉሜን ያሉትን የኢትዮጵያ 13 ወራትን ገጽታና ባሕሪያት የገለፀበት ነበር፡፡ ከማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ስንቀዳው ስሙ ስላልሰፈረበት ለመጥቀስ አላመቸም፡፡

    ዘመን ከሚሞሸርባት፣ ዓመት ከሚቀመርባት ከወርኃ መስከረም የሚነሣው የኢትዮጵያ ዓመት ቁጥር በአራት ወቅቶች የተመደበ ነው፡፡ አራቱ ወቅቶች (ዘመኖች) ክረምትና በጋ፣ መፀውና ጸደይ ናቸው፡፡

    ክረምት- ዝናም፣ የዝናም ወራት ማለት ነው፡፡ ከሰኔ 26 ጀምሮ የሚገባ ያመት ክፍል ነው፡፡ ሰኔ መገባደጃውን ተክትሎ ስለሚመጣው ክረምት ታላቁ ቅዱስ ያሬድ ‹‹የዝናብ ኮቴ ተሰማ በዘነበ ጊዜም ነዳያን ይደሰታሉ፣ የተራቡም ይጠግባሉ፡፡›› (ደምፀ እገሪሁ ለዝናም፣ ሶበ ይዘንም ዝናም ይትፌስሑ ነዳያን፤ ደምፀ እገሪሁ ለዝናም፣ ሶበ ይዘንም ዝናም ይፀግቡ ርሁባን›› በማለት በስድስተኛው ምታመት ጽፏል፡፡

    ቅዱስ ያሬድ በአራቱ ክፍላተ ዓመት (ወቅቶች) ተመሥርቶ ባዘጋጀው በታላቁ መጽሐፈ ድጓው ዘመነ ክረምትን በሰባት ክፍሎች እንደሚከተለው መድቦታል፡፡

    ከሰኔ 26 እስከ ሐምሌ 18 ደመና፣ ዘር፤ ከሐምሌ 19 እስከ ነሐሴ 9 መብረቅ፣ ነጐድጓድ፣ ባሕር፣ አፍላጋት (ወንዞች)፣ ጠል፤ ከነሐሴ 10 እስከ 27 ደሴቶች፣ የቁራ ጫጩት፣ የፍጥረታት ዓይን ሁሉ፤ ከነሐሴ 28 እስከ ጳጉሜን 5 (6) ጎሕ፣ ነግህ፣ ጽባሕ፣ ብርሃንና መዓልት፤ ከመስከረም 1 እስከ 7 ዘመነ ዮሐንስ፤ መስከረም 8 ዘካርያስ፤ ከመስከረም 9 እስከ 15 ዘመነ ፍሬ፤ መስከረም 16 ሕንጸት፤ ከመስከረም 17- 25 ዘመነ መስቀል፡፡

    ገበሬው በዘመነ ክረምት እኩሌቶቹን አዝርዕት በሰኔ፣ ገሚሶቹን በሐምሌ፣ እንዲሁም ሌሎቹን አዝርዕት በነሐሴና በመስከረም ይዘራል፡፡ አትክልቱንም ይተክላል፡፡ የክረምቱ ወራት የሚያበቃው አዲሱ ዓመት በገባ በመስከረም 25ኛው ቀን ላይ እንደሚሆን የባሕረ ሐሳብ መምህራን ይገልጹታል፡፡  

    መፀው፡- ትርጉሙ አበባ ማለት ነው፡፡ መገኛው ግስ ‹‹መፀወ›› አበበ፣ አበባ ያዘ ዘረዘረ፣ ሊያፈራ ማለት ነው፡፡ ጸገየ (አበበ) ብሎ ጽጌ (አበባ)ይጠቅሳል፡፡ አፈሊቅ አክሊሉ ገብረኪሮስ ‹‹ለኢትዮጵያ ታሪኳ ነው መልኳ›› በሚለው ድርሳናቸው እንዳመሠጠሩት፣ የክረምት ተረካቢው መፀው የተባለው ክፍለ ዘመን እንደ ክረምት የውኃ ባሕርይ ያፈላል፡፡ ይገናል፡፡ እንቡር እንቡር ይላል፤ ይዘላል፤ ይጨፍራል፡፡ ከዚህም የተነሳ ወንዞች ይመላሉ፡፡ ምንጮች ይመነጫሉ፡፡ አዝርዕትና አትክልት ሐዲሳን ፍጥረታት ሆነው ይነሳሉ፡፡ ይበቅላሉ ይለመልማሉ፡፡

    አበባና ነፋስን ቀላቅሎ የያዘው ዘመነ መፀው ምሥጢሩ መዓዛ መስጠት፣ እንቡጥና ፍሬ ማሳየት እንደሆነም ተመልክቷል፡፡

    የወቅትን ጥንተ ነገር እንደሌሎች ደራስያን ያልሳቱት ዕውቁ ባለቅኔ ዮሐንስ አድማሱ የመፀውን መስከረምነት፣ ጥቅምትነት ኅዳርነትና ታኅሣሥነት ከ53 ዓመት በፊት ተቀኝተውበታል፡፡ ከውበት ጋር በማያያዝ ጭምር ርዕሱ ‹‹ይሰለቻል ወይ?›› የሚል ነው፡፡

    ይሰለቻል ወይ?

    የመፀው ምሽቱ አብራሀዳው ሲነፍስ

    የኅዳር የጥቅምት የትሣሥ አየር

    ጨረቃ አጸድላ ተወርዋሪ ኮከብ ሲነጉድ ሲበር

    ይሰለቻል ወይ?

    በክንድ ላይ ሁና

    ብላ ዘንጠፍ ዘና

    ሶባ ቀዘባዋ የሚያፈቅሯት ልጅ

    ፍቅር ሲፈነድቅ ሲሠራ ሲያበጅ

    ይሰለቻል ወይ?

    የውበት የፍቅር የሐሴት ሲሳይ፡፡

    መስከረም 26 ቀን የሚጀምረውንና ከክረምት በኋላ የሚመጣውን መፀው ቅዱስ ያሬድ እንዲህ ገልጾታል፡፡ ‹‹በጊዜሁ ኀለፈ ክረምት

                ቆመ በረከት

                ናሁ ጸገዩ ድኔያት››

    ክረምት በጊዜው አለፈ፤ አሁን የበረከት ጊዜ ይሆናል፤ አበቦችም ያብባሉ እንዲል፡፡

    በጋ ወቅቱ ሐሩራማ፣ ደረቃማ ነው፡፡ ደረቅነት የሚፀናበት፣ የሚግልበት የሚጋይበት ስለሆነም ሐጋይ ይባላል፡፡ ታኅሣሥ 26 ቀን ገብቶ መጋቢት 25 ይወጣል፡፡ በጋ በመፀውና በጸደይ መካከል የሚገኝ በመሆኑም ሦስቱም በአንድነት በጋ የሚባሉበት አግባብ አለ፡፡ ‹‹ዘጠኝ ወር በጋ ሦስት ወር ክረምት›› እንዲሉ፡፡

    ጸደይ

    በጋ እንደተፈጸመ የሚከተለው ወቅት ጸደይ ነው፡፡ ከመጋቢት 26 ቀን እስከ ሰኔ 25 ቀን ድረስ ይዘልቃል፡፡ የአለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ መዝገበ ቃላት ጸደይን፣ አጨዳ፣ የአጨዳ ወራት ዘመነ በልግ ይለዋል፡፡ በወዲያ መከር በወዲህ በልግ የሚደርስበት የሚታጨድበት ወዲያውም የሚዘራበት ወርኃ ዘርዕ (የዘር ወር) ሲልም ያክልበታል፡፡

    በመጋቢት፣ በሚያዝያና በግንቦት የሚዘንበው ዝናብ የበልግ ዝናብ፣ በመባልም ይጠራል፡፡ አፈሊቅ አክሊሉ ጸደይንም እንዲህ አመስጥረውታል፡፡ ‹‹ሐጋይ (በጋ) ወርኃ እሳት ሆኖ እንደቆየ፣ ጸደይም ወርኃ መሬት ሆኖ ይቆያል፡፡ መምህራን ይህንን ሲያስረዱ እንዲህ ይላሉ፡፡ የመሬት ወራት ከመሆኑ የተነሳ ወደ ሜዳ ሄዶ ደንጊያ ቢፈነቅሉ የሳር፣ የእንጨት ልምላሜ ያለአንዳች ዝናብ ለምልሞ ይገኛል፡፡

    ‹‹ወደ ጓዳ ገብቶ ጋን ቢያነሱ፣ እንዲሁ የሳር ልምላሜ ለምልሞ ይገኛል፡፡ ገበሬም በልግ ከመከር ሰጠኝ ብሎ ለፈጣሪው ዕጥፍ ድርብ ምስጋና የሚያቀርበው በዚህ ወራት ነው፡፡

    ‹‹ግጥም ገጣሚም፣ ጸደይ የበልግ አዝመራ የሚገኝበት ወራት መሆኑን ሲያመለክት እንዲህ ብሏል፡፡

    ሁሉም ያምረኛል በየምግባሩ፣

    እነ አለቃ እንደብተራ ቅኔ ሲመሩ

    ገበሬዎችም ሚያዝያን ሲያዘምሩ

    ወታደሮችም ጥይት ሲዘሩ፡፡

    ‹‹ገበሬዎቹ በመጋቢት በሚያዝያ በግንቦት የሚዘንበውን ዝናብ የበልግ ዝናብ ይሉታል፡፡ በለገልን በልግ ሰጠን እያሉ የበልግ ወራት እርሻውን ያከናውናሉ፡፡

    ‹‹ጸደይ በመስከረም? ወይስ በመጋቢት? በፈረንጅ ወይስ በአበሻ?›› በሚል ርዕስ ሐተታ የጻፉት አፈሊቅ አክሊሉ እንደገለጹት፣ ዛሬ ግን አንዳንድ ሰዎች በአውሮፓ ክፍለ ዘመን እየተመሩ ጸደይ በመስከረም 26 ቀን የሚገባው ክፍለ ዘመን ስም ነው እያሉ ያቀርባሉ፡፡

    መምህራን ጸደይ በጥቅምት በኅዳር ነው አይሉም፤ የአቡሻሕርና የመርሐ ዕዉር ቁጥር መምህራን፣ ድጓ ነጋሪዎች ሳይቀሩ የኢትዮጵያ ጸደይ በመስከረም መጨረሻ ይገባል አይሉም፡፡ አይከራከሩበትም አይለያዩበትም፡፡

    ጸደይ የሚገባው በመጋቢት 26 ቀን ነው ማለትን አይክዱም አያስተባብሉም ክፍለ ዘመናችንም ከፈረንጆች ክፍለ ዘመን መለየቱን ገልጠው ያስረዳሉ፡፡ እኛ መፀው ስንል ፈረንጆች ጸደይ ገባ ይላሉ እያሉ የክፍለ ዘመናችንን ልዩነት ሐተታ ያብራራሉ፡፡ መጻሕፍቱም ይህንኑ ይመሰክራሉ፡፡

    ታዲያ አንዳንድ ሰዎች ክፍለ ዘመናችንን ለምን ያዘዋውሩታል? ጸደይ ማለት በልግ ማለት እንደሆነ እየታወቀ፣ የበልግ ዝናብ ዘንቦ ገብስ ዘንጋዳ ማሽላ በቆሎ የሚዘራበት ወራት ከፊታችን ቁሞ ነገሩን ቀምሞ እየመሰከረ አደናጋሪ ነገር መምጣት ምን ይጠቅመናል? ይልቅስ ‹‹ወረጎ መሬት›› ማለት መሬት የሚሰባበት የሚወፈርበት የሚዳብርበት ወራት መሆኑን እንገነዘባለን፡፡ 

    አንድ በብዙኃን በሚታወቀው ብሂል ‹‹ለሞኝ ሰኔ በጋው መስከረም ክረምቱ›› ላይ አንዱ በነጠቃ ‹‹ለሞኝ መስከረም ጸደዩ መጋቢት መፀዉ›› ብሎታል፡:

    ምንጭ:- ሪፖርተር 

    Read more »

  • ማህበራዊ ሚዲያዎች ወጣቶችን ለጭንቀትና ፍርሃት እንደሚዳርጉ ተመራማሪዎች ገለጹ::

                                                  

    የማህበራዊ ትስስር ገጾች በበርካቶች ዘንድ ተመራጭና የመገናኛ ዘዴዎች ከሆኑ ውለው አድረዋል።

    የስነ ልቦና እና የህክምና ባለሙያዎች ደግሞ እነዚህ የማህበራዊ ትስስር ገጾች ካላቸው ጠቀሜታ ባሻገር የጎንዮሽ ጉዳት እንደሚያስከትሉም ይገልጻሉ።

    ከዚህ ጋር የተያያዙ በርካታ ጥናትና ምርምሮች ደግሞ የማህበራዊ ትስስር ገጾች ላይ ብዙ ጊዜ ማሳለፉ የጎንዮሽ ጉዳት እንዳለው ይገልጻሉ።

    ከዚህ ጋር ተያይዞ የማህበራዊ ትስስር ገጾች በወጣቶች ላይ ያለውን ተፅዕኖ በተመለከተ በእንግሊዝ የተደረገ ጥናት ውጤት ይፋ ሆኗል።

    ጥናቱ እድሜያቸ ከ12 እስከ 20 አመት የሚደርሱ ከ10 ሺህ በላይ ታዳጊና ወጣቶችን ያካተተ ነው።

    በጥናቱ የወጣቶቹ የማህበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም ተፈትሿል።

    በዚህም ወደ 70 በመቶ የሚሆኑት በማህበራዊ ሚዲያ ሱስ የተጠመዱ መሆናቸውን ተናግረዋል።

    17 በመቶዎቹ ደግሞ ለማህበራዊ ሚዲያ ቸልተኞች እንደሆኑና ይህን እንደማያጠቀሙ ገልጸዋል።

    ማህበራዊ ሚዲያን የተለያዩ መረጃዎችን ለማግኘት፣ ከሰዎች ጋር ለመገናኘትና ለመወያየት እንዲሁም ስሜታቸውን ለመግለጽና ሁነቶችን ለመከታተል እንደሚጠቀሙበትም ይገልጻሉ።

    ከዚህ ጋር ተያይዞም በማህበራዊ ትስስር ገጾች ስለተለያዩ ጉዳዮች እንደሚወያዩም ነው የገለጹት።

    ከተጠቃሚዎች መካከልም 47 በመቶ ያክሉ በማህበራዊ ሚዲያ ውይይት ወቅት አላስፈላጊ ነገሮችን እንደማያነሱና እንደማይወያዩ አስረድተዋል።

    ከዚያ ይልቅ መልካምና በጎ ነገሮችን እንደሚያነሱም ይጠቅሳሉ።

    በጥናቱ ከተሳተፉት መካከል 40 በመቶ ያክሉ በማህበራዊ ገጻቸው ግድግዳ ላይ የለጠፉትን ነገር ሌሎች ሰዎች ካልወደዱትና ካልተጋሯቸው መጥፎ ስሜት እንደሚሰማቸው ገልጸዋል።

    35 በመቶዎች ደግሞ የራስ መተማመናቸው በማህበራዊ ትሰስር ገጾች ባላቸው ተከታታይ ብዛት የተወሰነ ነው ብለዋል።

    ባለሙያዎች ግን ይህን መሰሉ አካሄድ ወጣቶችን ከእውነታው የወጣ ስብዕና ባለቤት ያላብሳል ነው የሚሉት።

    ይህ የወጣቶቹ የበዛ የማህበራዊ ሚዲያ ሱሰኝነት ደግሞ፥ ማንነታቸው፣ ፀባያቸው እና ስብዕናቸው ላይ የራሱን ተፅዕኖ ያሳርፋልም ነው ያሉት ባለሙያዎቹ።

    በዚህ መሰሉ የማህበራዊ ሚዲያ ሱሰኝነት የተጋለጡት ደግሞ ለከፍተኛ ጭንቀትና ፍርሃት የተጋለጡ እንደሆኑም አስረድተዋል።

    ከዚህ ጋር ተያይዞም ይህ የማህበራዊ ትስስር ሚዲያ ሱሰኝነት ወጣቶችን ወዳልተፈለገ ጭንቀትና ፍርሃት ይመራቸዋል ብለዋል በጥናታቸው።

    ምንጭ:- FBC

    Read more »

Advertisment